Budowa jamy ustnej po angielsku: od warg do stawu skroniowo-żuchwowego

Jama ustna to mapa, na której opiera się całe pozostałe słownictwo stomatologiczne: rozpoznania i zabiegi nazywa się przez anatomię. Hard palate, gingiva, frenulum, temporomandibular joint — tych słów nie da się wywnioskować z kontekstu.

Lista zawiera 64 terminy: wargi i przedsionek, podniebienie i cieśń gardła, język z brodawkami, dziąsła, podstawę kostną i ślinianki. Każdy wpis ma transkrypcję, audio i trener.

Dla kogo

  • Studentów stomatologii — słownictwo atlasów, wykładów i egzaminów pisemnych
  • Lekarzy dentystów i higienistek — staże, nostryfikacja dyplomu i praca za granicą
  • Pacjentów — właściwe słowa, żeby powiedzieć, gdzie dokładnie boli

Lista słówek do nauki

Pobierz PDF
Słowo Tłumaczenie
oral cavity ˈɔːrəl ˈkævəti jama ustna
mouth maʊθ usta
lip lɪp warga
upper lip ˌʌpə ˈlɪp warga górna
lower lip ˌləʊə ˈlɪp warga dolna
vermilion border vəˈmɪljən ˈbɔːdə czerwień wargowa
philtrum ˈfɪltrəm rynienka podnosowa
labial commissure ˈleɪbiəl ˈkɒmɪsjʊə kącik ust
oral vestibule ˈɔːrəl ˈvestɪbjuːl przedsionek jamy ustnej
cheek tʃiːk policzek
buccal mucosa ˈbʌkəl mjuːˈkəʊsə błona śluzowa policzka
oral mucosa ˈɔːrəl mjuːˈkəʊsə błona śluzowa jamy ustnej
superior labial frenulum suːˈpɪəriə ˈleɪbiəl ˈfrenjʊləm wędzidełko wargi górnej
inferior labial frenulum ɪnˈfɪəriə ˈleɪbiəl ˈfrenjʊləm wędzidełko wargi dolnej
lingual frenulum ˈlɪŋɡwəl ˈfrenjʊləm wędzidełko języka
palate ˈpælət podniebienie
hard palate hɑːd ˈpælət podniebienie twarde
soft palate sɒft ˈpælət podniebienie miękkie
palatal rugae ˈpælətəl ˈruːɡiː fałdy podniebienne
incisive papilla ɪnˈsaɪsɪv pəˈpɪlə brodawka przysieczna
uvula ˈjuːvjʊlə języczek podniebienny
palatoglossal arch pəˌlætəʊˈɡlɒsəl ɑːtʃ łuk podniebienno-językowy
palatopharyngeal arch pəˌlætəʊfəˈrɪndʒiəl ɑːtʃ łuk podniebienno-gardłowy
palatine tonsil ˈpælətaɪn ˈtɒnsəl migdałek podniebienny
oropharynx ˌɔːrəʊˈfærɪŋks część ustna gardła
tongue tʌŋ język
dorsum of the tongue ˈdɔːsəm əv ðə tʌŋ grzbiet języka
tip of the tongue tɪp əv ðə tʌŋ koniec języka
base of the tongue beɪs əv ðə tʌŋ nasada języka
lingual papilla ˈlɪŋɡwəl pəˈpɪlə brodawka języka
filiform papilla ˈfɪlɪfɔːm pəˈpɪlə brodawka nitkowata
fungiform papilla ˈfʌndʒɪfɔːm pəˈpɪlə brodawka grzybowata
circumvallate papilla ˌsɜːkəmˈvæleɪt pəˈpɪlə brodawka okolona
foliate papilla ˈfəʊliət pəˈpɪlə brodawka liściasta
taste bud ˈteɪst bʌd kubek smakowy
floor of the mouth flɔːr əv ðə maʊθ dno jamy ustnej
gingiva ˈdʒɪndʒɪvə dziąsło
gum ɡʌm dziąsło
attached gingiva əˈtætʃt ˈdʒɪndʒɪvə dziąsło związane
free gingiva friː ˈdʒɪndʒɪvə dziąsło wolne
marginal gingiva ˈmɑːdʒɪnəl ˈdʒɪndʒɪvə dziąsło brzeżne
interdental papilla ˌɪntəˈdentəl pəˈpɪlə brodawka międzyzębowa
gingival sulcus ˈdʒɪndʒɪvəl ˈsʌlkəs rowek dziąsłowy
mucogingival junction ˌmjuːkəʊˈdʒɪndʒɪvəl ˈdʒʌŋkʃən granica śluzówkowo-dziąsłowa
alveolar ridge ælˈviːələ rɪdʒ grzebień wyrostka zębodołowego
alveolar process ælˈviːələ ˈprəʊses wyrostek zębodołowy
retromolar trigone ˌretrəʊˈməʊlə ˈtraɪɡəʊn trójkąt zatrzonowcowy
maxilla mækˈsɪlə szczęka
mandible ˈmændɪbəl żuchwa
jaw dʒɔː szczęka i żuchwa
upper jaw ˌʌpə ˈdʒɔː szczęka górna
lower jaw ˌləʊə ˈdʒɔː żuchwa
temporomandibular joint ˌtempərəʊmænˈdɪbjʊlə dʒɔɪnt staw skroniowo-żuchwowy
condyle ˈkɒndaɪl kłykieć żuchwy
ramus ˈreɪməs gałąź żuchwy
salivary gland ˈsælɪvəri ɡlænd ślinianka
parotid gland pəˈrɒtɪd ɡlænd ślinianka przyuszna
submandibular gland ˌsʌbmænˈdɪbjʊlə ɡlænd ślinianka podżuchwowa
sublingual gland sʌbˈlɪŋɡwəl ɡlænd ślinianka podjęzykowa
saliva səˈlaɪvə ślina
dental arch ˈdentəl ɑːtʃ łuk zębowy
midline ˈmɪdlaɪn linia pośrodkowa
hard tissue hɑːd ˈtɪʃuː tkanka twarda
soft tissue sɒft ˈtɪʃuː tkanka miękka

Przydatne zwroty

Kliknij ikonę, żeby usłyszeć wymowę

Zdanie Tłumaczenie
Open wide, please. Proszę szeroko otworzyć usta.
Where exactly is the pain — upper or lower? Gdzie dokładnie boli — na górze czy na dole?
It's right at the back of my mouth. To zupełnie z tyłu, w głębi ust.
There's a sore spot under my tongue. Mam bolące miejsce pod językiem.
The roof of my mouth feels rough. Podniebienie jest szorstkie.
My gums have pulled back from the tooth. Dziąsło cofnęło się od zęba.
Please close and bite together. Proszę zewrzeć zęby.
Touch the spot with your tongue. Proszę dotknąć tego miejsca językiem.
There's a lump on the inside of my cheek. Mam guzek po wewnętrznej stronie policzka.
I keep biting the inside of my lip. Ciągle przygryzam wargę od środka.
The swelling is on the floor of my mouth. Obrzęk jest na dnie jamy ustnej.
Can you feel this with your tongue? Czy da się to wyczuć językiem?
My mouth feels dry all the time. Ciągle mam sucho w ustach.
It's the tooth right behind the canine. To ząb zaraz za kłem.

Badanie tkanek miękkich jamy ustnej: co i w jakiej kolejności

Kliknij ikonę głośnika, żeby usłyszeć cały dialog

Wykładowca
Before you look at any teeth, do the soft tissue examination. Start outside the mouth.
Zanim spojrzy Pan na zęby, proszę zbadać tkanki miękkie. Proszę zacząć na zewnątrz.
Student
Palpate the lymph nodes and the temporomandibular joint?
Zbadać palpacyjnie węzły chłonne i staw skroniowo-żuchwowy?
Wykładowca
Yes. Ask her to open and close with your fingers over the joint. Any clicking?
Tak. Proszę poprosić o otwieranie i zamykanie, trzymając palce na stawie. Czy są przeskoki?
Student
None. Now inside?
Brak. Teraz wewnątrz?
Wykładowca
Retract the lip. What are you looking at?
Proszę odciągnąć wargę. Na co Pan patrzy?
Student
The labial mucosa and the oral vestibule. And the superior labial frenulum in the midline.
Na błonę śluzową wargi i przedsionek jamy ustnej. Oraz wędzidełko wargi górnej w linii pośrodkowej.
Wykładowca
Good. Move to the cheek.
Dobrze. Proszę przejść do policzka.
Student
Buccal mucosa. I can see an opening opposite the upper molar.
Błona śluzowa policzka. Widzę ujście naprzeciw górnego trzonowca.
Wykładowca
That's the duct of the parotid gland. Press the gland and check that saliva flows. Now the palate.
To przewód ślinianki przyusznej. Proszę ucisnąć gruczoł i sprawdzić, czy wypływa ślina. Teraz podniebienie.
Student
Hard palate in front with the rugae, soft palate behind, and the uvula in the middle.
Z przodu podniebienie twarde z fałdami, z tyłu podniebienie miękkie, a pośrodku języczek.
Wykładowca
Ask her to say 'ah'. What moves?
Proszę poprosić, żeby powiedziała „a”. Co się porusza?
Student
The soft palate lifts. I can see the palatine tonsils between the arches.
Podniebienie miękkie się unosi. Między łukami widzę migdałki podniebienne.
Wykładowca
Name the arches.
Proszę nazwać łuki.
Student
Palatoglossal in front, palatopharyngeal behind.
Podniebienno-językowy z przodu, podniebienno-gardłowy z tyłu.
Wykładowca
Now the part everyone rushes. Lift the tongue.
A teraz część, którą wszyscy robią pobieżnie. Proszę unieść język.
Student
Floor of the mouth, the lingual frenulum, and a duct on each side.
Dno jamy ustnej, wędzidełko języka i po jednym przewodzie z każdej strony.
Wykładowca
Submandibular ducts. The floor of the mouth and the lateral border of the tongue are where oral cancer most often begins — never skip them.
Przewody ślinianek podżuchwowych. Dno jamy ustnej i boczny brzeg języka to najczęstsza lokalizacja raka jamy ustnej — nigdy ich nie pomijać.
Student
The dorsum looks normal, papillae all present.
Grzbiet języka wygląda prawidłowo, brodawki obecne.
Wykładowca
Then hold the tongue in gauze and draw it to each side. You cannot see the lateral border without doing that.
W takim razie proszę chwycić język przez gazik i odciągnąć na każdą stronę. Inaczej bocznego brzegu nie widać.

Częste błędy

Unikaj tych częstych błędów

Błędnie The dentist examined my language.
Poprawnie The dentist examined my tongue.

Polskie „język” oznacza i narząd, i mowę. Angielski rozdziela to całkowicie: tongue /tʌŋ/ to wyłącznie narząd w jamie ustnej, a language to wyłącznie język jako system. Uwaga na wymowę: tongue to jedna sylaba, „ue” jest nieme, słowo rymuje się z young — nie „tongju”.

Błędnie My gum is bleeding when I brush.
Poprawnie My gums bleed when I brush.

Po pierwsze, w angielskim dziąsła występują zwykle w liczbie mnogiej: my gums are bleeding, healthy gums. Liczba pojedyncza gum pasuje tylko do jednego konkretnego miejsca. Po drugie, gum w mowie potocznej oznacza przede wszystkim gumę do żucia, więc zdanie brzmi dwuznacznie. Jednoznaczny termin kliniczny to gingiva (stąd gingivitis). Polskie „dziąsło” w liczbie pojedynczej sprzyja pomyłce.

Błędnie The filling touches my palette.
Poprawnie The filling touches my palate.

Trzy homofony, wszystkie wymawiane /ˈpælət/. Palate to podniebienie — hard palate, soft palate, cleft palate. Palette to paleta malarska. Pallet to paleta transportowa. Tylko palate jest terminem anatomicznym. Ponieważ wszystkie trzy słowa istnieją, autokorekta niczego nie zgłosi — to jeden z najczęstszych błędów pisowni w angielskim stomatologicznym.

Błędnie The dentist checked my mouth cavity.
Poprawnie The dentist examined my oral cavity.

Kalka z „jama ustna”. Problem w tym, że w stomatologii cavity oznacza niemal zawsze ubytek próchnicowy, dziurę w zębie, więc mouth cavity brzmi jak uszkodzenie. Utrwalony termin anatomiczny to oral cavity — spójny z oral mucosa, oral surgery, oral hygiene. W mowie potocznej wystarczy mouth.

Błędnie My jaws hurt when I open wide.
Poprawnie My jaw hurts when I open wide.

Anatomicznie są to dwie kości, ale angielski traktuje szczękę jako całość: my jaw hurts, jaw pain, jaw clicking. Liczba mnoga jaws kojarzy się z paszczą zwierzęcia albo szczękami imadła. Gdy trzeba rozróżnić kości, mówimy maxilla (szczęka) i mandible (żuchwa) albo po prostu upper jaw i lower jaw. Stawem, który strzyka, jest temporomandibular joint.

O tym zestawie

Ucz się jamy ustnej jako trasy, nie jako listy

Słownictwo anatomiczne zostaje w pamięci, gdy układa się w kolejność badania, a nie alfabetu. Zacznij od warg i vestibule, przejdź do buccal mucosa, potem hard i soft palate, cieśń z łukami i migdałkami, język i dno jamy ustnej — a na końcu podstawa kostna i staw.

To dokładnie kolejność angielskiej karty pacjenta: extraoral, potem intraoral, tkanki miękkie przed twardymi. Ucząc się trasy, uczysz się jednocześnie układu dokumentacji.

Rejestr kliniczny i potoczny

Gingiva i gum to ta sama tkanka, ale inne rejestry: w karcie pisze się gingiva, pacjent mówi gums. Egzamin oczekuje formy klinicznej, rozmowa — drugiej.

Łuki mają dwa systemy nazw. Palatoglossal i palatopharyngeal arch są współczesne; starsze podręczniki nazywają te same struktury anterior i posterior pillars of the fauces. Spotkasz oba.

Brodawki językowe występują w czterech typach i wszystkie cztery są pytane: filiform, fungiform, circumvallate, foliate.

Maxilla, mandible i TMJ

Maxilla to szczęka, mandible to żuchwa. W mowie używa się upper i lower jaw, ale w opisach i na zdjęciach rentgenowskich zawsze stoją przymiotniki łacińskie: maxillary right first molar, nigdy upper right.

Temporomandibular joint niemal zawsze zapisuje się jako TMJ — skrót jest częstszy niż pełna nazwa. Jego części: condyle (głowa) i ramus (gałąź).

Łacińska liczba mnoga

Te słowa nie przyjmują -s:

  • gingiva → gingivae
  • papilla → papillae
  • mucosa → mucosae
  • frenulum → frenula
  • ramus → rami

W mowie klinicznej krążą formy uproszczone (frenulums), ale artykuły i egzaminy trzymają się łaciny.

Szczęka czy żuchwa: pułapki polskiego

  • Szczęka to maxilla, a żuchwa to mandible — po angielsku oba bywają mylone z ogólnym jaw
  • Podniebienie to palate; palatal działa tylko jako przymiotnik (palatal mucosa)
  • Dziąsło to gingiva w karcie i gum w rozmowie
  • Policzek to cheek; błona śluzowa po stronie wewnętrznej to buccal mucosa
  • Wędzidełko to frenulum — trzy odmiany: superior labial, inferior labial, lingual

Najczęściej zadawane pytania

Podstawowe terminy to lip (warga), cheek (policzek), tongue (język), palate (podniebienie), gums lub gingiva (dziąsła), uvula (języczek), tonsil (migdałek), floor of the mouth (dno jamy ustnej) i jaw (szczęka). Całość to oral cavity. Nie tłumacz „jamy ustnej” dosłownie jako mouth cavity — w stomatologii cavity oznacza ubytek próchnicowy.

Zwykle liczba mnoga: gums. Mówi się my gums are bleeding, healthy gums, swollen gums. Liczba pojedyncza gum pasuje tylko do jednego miejsca. Ponieważ gum potocznie oznacza gumę do żucia, jednoznacznym terminem klinicznym jest gingiva — stąd gingival margin i gingivitis.

Podniebienie to palate /ˈpælət/: hard palate z przodu, soft palate z tyłu. Uwaga na pisownię — palette (paleta malarska) i pallet (paleta transportowa) brzmią identycznie, ale nie są terminami anatomicznymi. Rozszczep podniebienia to cleft palate, a poprzeczne fałdy to palatal rugae.

Polskie „język” obejmuje oba znaczenia, angielski je rozdziela. Tongue /tʌŋ/ to wyłącznie narząd: tongue tie (krótkie wędzidełko), coated tongue (język obłożony). Language to wyłącznie mowa. Stomatolog nigdy nie powie language. Wymowa: tongue to jedna sylaba, „ue” jest nieme, rymuje się z young.

Języczek podniebienny to uvula /ˈjuːvjʊlə/, zwisający z brzegu soft palate. Nie mylić z migdałkami: palatine tonsils leżą bardziej z boku, między palatoglossal arch a palatopharyngeal arch.

Ogólny termin to frenulum (liczba mnoga frenula). Wędzidełko języka to lingual frenulum, a wargowe to superior i inferior labial frenulum. Zbyt krótkie wędzidełko języka nazywa się tongue tie albo ankyloglossia, a zabieg to frenotomy lub frenectomy.

Potocznie jaw, zawsze w liczbie pojedynczej: my jaw hurts, jaw pain. Liczba mnoga jaws kojarzy się z paszczą zwierzęcia. Klinicznie rozróżnia się maxilla (szczęka) i mandible (żuchwa), prościej upper jaw i lower jaw. Staw to temporomandibular joint.

Ucz się słówek skuteczniej w aplikacji

Powtórki w odstępach czasu, inteligentne treningi i śledzenie postępów.
Pobierz OneMoreWord i zapamiętuj słówka na zawsze

App Store Google Play

Podobne listy

Budowa zęba po angielsku

Rodzaje zębów po angielsku

Objawy stomatologiczne po angielsku

Choroby zębów po angielsku

Narzędzia stomatologiczne po angielsku