Ortodoncja po angielsku: od bracket do retainer

Braces występuje po angielsku zawsze w liczbie mnogiej: I have braces, I got braces last year. Liczba pojedyncza a brace istnieje tylko w uzusie brytyjskim i oznacza aparat ruchomy. Oraz para, na której potykają się wszyscy: overbite to wymiar pionowy, overjet poziomy.

Lista zawiera 84 terminy: elementy aparatu stałego, aparaty ruchome i nakładki, rodzaje wad zgryzu, biomechanikę przemieszczania zębów i retencję.

Dla kogo

  • Pacjentów — leczenie ortodontyczne za granicą, od konsultacji do retainera
  • Lekarzy — opis aparatu i planu leczenia po angielsku
  • Studentów — klasyfikacja Angle'a i biomechanika tak, jak są pytane

Lista słówek do nauki

Pobierz PDF
Słowo Tłumaczenie
braces ˈbreɪsɪz aparat ortodontyczny
fixed braces fɪkst ˈbreɪsɪz aparat stały
fixed appliance fɪkst əˈplaɪəns stały aparat ortodontyczny
bracket ˈbrækɪt zamek ortodontyczny
metal bracket ˈmetəl ˈbrækɪt zamek metalowy
ceramic bracket səˈræmɪk ˈbrækɪt zamek ceramiczny
self-ligating bracket self ˈlaɪɡeɪtɪŋ ˈbrækɪt zamek samoligaturujący
lingual braces ˈlɪŋɡwəl ˈbreɪsɪz aparat lingwalny
archwire ˈɑːtʃwaɪə łuk ortodontyczny
nickel-titanium wire ˈnɪkəl taɪˈteɪniəm waɪə łuk niklowo-tytanowy
stainless steel archwire ˌsteɪnləs stiːl ˈɑːtʃwaɪə łuk stalowy
ligature ˈlɪɡətʃə ligatura
elastic ligature ɪˈlæstɪk ˈlɪɡətʃə ligatura elastyczna
wire ligature waɪə ˈlɪɡətʃə ligatura druciana
power chain ˈpaʊə tʃeɪn łańcuszek elastyczny
molar band ˈməʊlə bænd pierścień ortodontyczny
buccal tube ˈbʌkəl tjuːb rurka policzkowa
orthodontic bonding ˌɔːθəˈdɒntɪk ˈbɒndɪŋ przyklejanie zamków
debonding diːˈbɒndɪŋ zdejmowanie zamków
separator ˈsepəreɪtə separator
spacer ˈspeɪsə rozpieracz
elastics ɪˈlæstɪks gumki ortodontyczne
intermaxillary elastics ˌɪntəmækˈsɪləri ɪˈlæstɪks wyciągi międzyszczękowe
removable appliance rɪˈmuːvəbəl əˈplaɪəns aparat ruchomy
clear aligner klɪər əˈlaɪnə nakładka przezroczysta
aligner tray əˈlaɪnə treɪ szyna nakładkowa
attachment əˈtætʃmənt zaczep ortodontyczny
retainer rɪˈteɪnə retainer
fixed retainer fɪkst rɪˈteɪnə retainer stały
removable retainer rɪˈmuːvəbəl rɪˈteɪnə retainer ruchomy
Hawley retainer ˈhɔːli rɪˈteɪnə aparat Hawleya
vacuum-formed retainer ˈvækjuːm fɔːmd rɪˈteɪnə szyna termoformowana
palatal expander ˈpælətəl ɪkˈspændə aparat rozszerzający podniebienie
rapid maxillary expansion ˈræpɪd mækˈsɪləri ɪkˈspænʃən szybka ekspansja szczęki
headgear ˈhedɡɪə wyciąg zewnątrzustny
facemask ˈfeɪsmɑːsk maska twarzowa
functional appliance ˈfʌŋkʃənəl əˈplaɪəns aparat czynnościowy
twin block appliance twɪn blɒk əˈplaɪəns aparat twin block
space maintainer speɪs meɪnˈteɪnə utrzymywacz przestrzeni
bite plate baɪt pleɪt płytka zgryzowa
malocclusion ˌmæləˈkluːʒən wada zgryzu
occlusion əˈkluːʒən okluzja
centric occlusion ˈsentrɪk əˈkluːʒən okluzja centralna
overbite ˈəʊvəbaɪt nagryz pionowy
deep bite diːp baɪt zgryz głęboki
overjet ˈəʊvədʒet nagryz poziomy
crossbite ˈkrɒsbaɪt zgryz krzyżowy
anterior crossbite ænˈtɪəriə ˈkrɒsbaɪt zgryz krzyżowy przedni
posterior crossbite pɒˈstɪəriə ˈkrɒsbaɪt zgryz krzyżowy boczny
open bite ˈəʊpən baɪt zgryz otwarty
underbite ˈʌndəbaɪt przodozgryz
edge-to-edge bite edʒ tə edʒ baɪt zgryz prosty
Class I malocclusion klɑːs wʌn ˌmæləˈkluːʒən wada klasy I
Class II malocclusion klɑːs tuː ˌmæləˈkluːʒən wada klasy II
Class III malocclusion klɑːs θriː ˌmæləˈkluːʒən wada klasy III
crowding ˈkraʊdɪŋ stłoczenie zębów
spacing ˈspeɪsɪŋ szparowatość
diastema ˌdaɪəˈstiːmə diastema
midline shift ˈmɪdlaɪn ʃɪft przesunięcie linii pośrodkowej
rotated tooth rəʊˈteɪtɪd tuːθ ząb obrócony
protrusion prəˈtruːʒən protruzja
retrusion rɪˈtruːʒən retruzja
tooth movement tuːθ ˈmuːvmənt przemieszczanie zębów
alignment əˈlaɪnmənt wyrównywanie zębów
levelling ˈlevəlɪŋ niwelacja
tipping ˈtɪpɪŋ przechylanie zęba
torque tɔːk torque
intrusion ɪnˈtruːʒən intruzja
extrusion ɪkˈstruːʒən ekstruzja
anchorage ˈæŋkərɪdʒ zakotwienie
mini-screw ˈmɪni skruː mikroimplant
temporary anchorage device ˈtempərəri ˈæŋkərɪdʒ dɪˈvaɪs tymczasowe urządzenie kotwiące
orthodontic force ˌɔːθəˈdɒntɪk fɔːs siła ortodontyczna
root resorption ruːt rɪˈzɔːpʃən resorpcja korzenia
orthodontist ˌɔːθəˈdɒntɪst ortodonta
orthodontic assessment ˌɔːθəˈdɒntɪk əˈsesmənt diagnostyka ortodontyczna
cephalometric analysis ˌsefələˈmetrɪk əˈnæləsɪs analiza cefalometryczna
treatment duration ˈtriːtmənt djʊˈreɪʃən czas leczenia
adjustment appointment əˈdʒʌstmənt əˈpɔɪntmənt wizyta kontrolna ortodontyczna
tightening ˈtaɪtənɪŋ dokręcanie aparatu
archwire change ˈɑːtʃwaɪə tʃeɪndʒ wymiana łuku
retention phase rɪˈtenʃən feɪz faza retencji
relapse rɪˈlæps nawrót wady zgryzu
orthodontic wax ˌɔːθəˈdɒntɪk wæks wosk ortodontyczny

Przydatne zwroty

Kliknij ikonę, żeby usłyszeć wymowę

Zdanie Tłumaczenie
How long will I have to wear braces? Jak długo trzeba nosić aparat?
About eighteen months, depending on how the teeth move. Około osiemnastu miesięcy, zależnie od tego, jak zęby będą się przesuwać.
Your teeth will feel sore for a few days after each adjustment. Po każdej wizycie kontrolnej zęby będą bolały przez kilka dni.
Avoid hard and sticky food while you have braces. W trakcie leczenia unikaj twardych i klejących się potraw.
A wire is poking my cheek. Drut kłuje mnie w policzek.
One of my brackets has come off. Odkleił mi się jeden zamek.
Put a piece of wax over it until you can come in. Zabezpiecz to woskiem, zanim uda ci się przyjść.
Wear your elastics twenty-two hours a day. Noś gumki dwadzieścia dwie godziny na dobę.
Aligners must be worn day and night, except when eating. Nakładki nosi się dzień i noc, zdejmując je tylko do jedzenia.
Take the aligners out before drinking anything hot. Zdejmuj nakładki przed wypiciem czegoś gorącego.
Brush after every meal while wearing braces. Z aparatem myj zęby po każdym posiłku.
Today we are changing the archwire. Dziś wymieniamy łuk.
The braces come off next month. W przyszłym miesiącu zdejmujemy aparat.
You will need to wear a retainer afterwards, or the teeth will move back. Potem trzeba nosić retainer, inaczej zęby wrócą na stare miejsce.

Aparat stały czy nakładki: konsultacja ortodontyczna

Kliknij ikonę głośnika, żeby usłyszeć cały dialog

Pacjent
My front teeth are crowded and I've been putting this off for years.
Mam stłoczone przednie zęby i od lat to odkładam.
Dentysta
Let's have a look. You have moderate crowding in the lower arch and an increased overjet — a Class II malocclusion.
Zobaczmy. Ma Pan umiarkowane stłoczenie w łuku dolnym i zwiększony nagryz poziomy — wada klasy II.
Pacjent
What are my options?
Jakie mam możliwości?
Dentysta
Fixed braces or clear aligners. Both can correct this — they differ in visibility, cost and how disciplined you have to be.
Aparat stały albo przezroczyste nakładki. Oba to skorygują — różnią się widocznością, ceną i wymaganą dyscypliną.
Pacjent
How visible are fixed braces?
Jak bardzo widoczny jest aparat stały?
Dentysta
We can use a ceramic bracket, which blends with the tooth colour. Lingual braces go behind the teeth and are not visible at all.
Możemy zastosować zamki ceramiczne, które zlewają się z kolorem zęba. Aparat lingwalny montuje się od wewnątrz i wcale go nie widać.
Pacjent
And the aligners?
A nakładki?
Dentysta
Almost invisible, but you must wear them 22 hours a day. If you don't, tooth movement simply stops.
Prawie niewidoczne, ale trzeba je nosić 22 godziny na dobę. Inaczej ruch zębów po prostu się zatrzymuje.
Pacjent
How long would treatment take?
Jak długo potrwa leczenie?
Dentysta
Treatment duration in your case is around eighteen months, either way.
Czas leczenia w Pana przypadku to około osiemnastu miesięcy, w obu wariantach.
Pacjent
How often would I come in?
Jak często trzeba przychodzić?
Dentysta
Every six to eight weeks for an adjustment appointment — an archwire change with braces, or a new set of aligners.
Co sześć–osiem tygodni na wizytę kontrolną — wymiana łuku przy aparacie stałym albo nowy zestaw nakładek.
Pacjent
Does the tightening hurt?
Czy dociąganie boli?
Dentysta
The teeth feel tender for two or three days after each visit. Soft food helps, and orthodontic wax if a bracket rubs.
Zęby są tkliwe przez dwa–trzy dni po każdej wizycie. Pomaga miękkie jedzenie, a jeśli zamek ociera — wosk ortodontyczny.
Pacjent
What happens when the braces come off?
Co dzieje się po zdjęciu aparatu?
Dentysta
Debonding takes one appointment, and then the retention phase begins: a fixed retainer behind the front teeth plus a removable retainer at night.
Zdjęcie zajmuje jedną wizytę, a potem zaczyna się faza retencji: retainer stały za przednimi zębami plus zdejmowany na noc.
Pacjent
For how long?
Jak długo?
Dentysta
Indefinitely, honestly. Teeth drift throughout life — retainers are what prevent relapse.
Szczerze mówiąc, bezterminowo. Zęby przemieszczają się przez całe życie — to retainery zapobiegają nawrotowi.

Częste błędy

Unikaj tych częstych błędów

Błędnie My daughter has a braces on her upper teeth.
Poprawnie My daughter has braces on her upper teeth.

Braces to rzeczownik występujący w liczbie mnogiej, jak scissors czy glasses, i nie łączy się z przedimkiem a: I have braces, my braces hurt. W brytyjskiej odmianie istnieje dodatkowo liczba pojedyncza a brace na cały aparat: she wears a brace. Polskie „aparat” w liczbie pojedynczej prowadzi wprost do błędnego a braces.

Błędnie I put braces two years ago and took them off last month.
Poprawnie I got braces two years ago and had them taken off last month.

Pacjent nie zakłada sobie aparatu sam, więc put tu nie pasuje. Naturalne są get braces, have braces fitted albo put on; zdjęcie to have them taken off lub klinicznie debonding. Zwróć uwagę na konstrukcję have something done: I had my braces fitted in March. Lekarz powie natomiast we fit the appliance, we bond the brackets.

Błędnie He has a large overbite — his upper teeth stick out by six millimetres.
Poprawnie He has a large overjet — his upper teeth stick out by six millimetres.

To dwie różne płaszczyzny. Overjet to odległość pozioma — jak daleko górne siekacze wysuwają się przed dolne. Overbite to nagryz pionowy, czyli stopień zachodzenia górnych na dolne. Wystające zęby to więc zwiększony overjet, a głęboki nagryz to deep bite. Odwrotności to underbite i open bite.

Błędnie The clinic offers Invisalign made by three different companies.
Poprawnie The clinic offers clear aligners from three different companies.

Invisalign to nazwa handlowa, nie kategoria leczenia. Terminem ogólnym jest clear aligners, także aligner therapy. Używanie marki jako nazwy pospolitej przypomina mówienie „adidasy” na każde buty sportowe — zrozumiałe, ale nieprecyzyjne, a w reklamie ryzykowne prawnie. Powiązane słownictwo: aligner tray, attachments, refinement.

Błędnie She wants to fix her curved teeth before the wedding.
Poprawnie She wants to fix her crooked teeth before the wedding.

Krzywe zęby to crooked teeth, nie curved, bo curved znaczy wygięty łagodnym łukiem. Inne określenia: crowded (stłoczone), gappy albo spaced (z przerwami), rotated, protruding, misaligned. Szpara między siekaczami to gap, klinicznie diastema. Czasowniki to straighten i align.

O tym zestawie

Braces czy brace: najczęstszy błąd

Braces oznacza aparat stały i zachowuje się jak glasses albo scissors — zawsze liczba mnoga. A braces jest niemożliwe, a I have a brace nie jest angielskim amerykańskim.

Uzus brytyjski dodaje wyjątek: a brace w liczbie pojedynczej znaczy aparat ruchomy — I wear a brace at night. Najbezpieczniejsze przeciwstawienie to zatem fixed braces wobec removable appliance.

Potocznie zamki to train tracks. Zdjęcie aparatu to debonding, nie removing.

Overbite i overjet: pion i poziom

Najbardziej kosztowne rozróżnienie:

  • overbite — jak głęboko górne siekacze zachodzą na dolne w pionie; pogłębiony to deep bite
  • overjet — jak daleko górne siekacze wysuwają się w poziomie

Open bite to brak kontaktu w pionie, crossbite to odwrócony stosunek poprzeczny (anterior albo posterior crossbite), underbite to potoczna nazwa odwróconego overjetu, a edge-to-edge bite to zgryz prosty.

Klasyfikacja Angle'a opisuje stosunek trzonowców: Class I malocclusion prawidłowy, Class II żuchwa cofnięta, Class III wysunięta. Pozostałe opisy: crowding, spacing, diastema, midline shift, rotated tooth, protrusion, retrusion.

Z czego składa się aparat stały

  • bracket — metal, ceramic albo self-ligating; zakładane od strony języka to lingual braces
  • archwire — na początku nickel-titanium wire, później stainless steel archwire
  • ligature utrzymuje łuk: elastic albo wire ligature, w serii power chain
  • molar band i buccal tube na zębach zakotwiczających
  • separator i spacer przed założeniem pierścieni
  • elastics i intermaxillary elastics między łukami

Ruchome i alternatywne: clear aligner z aligner tray i attachment, palatal expander z rapid maxillary expansion, headgear, facemask, functional appliance, twin block appliance, space maintainer, bite plate.

Biomechanika: tooth movement, alignment, levelling, tipping, torque, intrusion, extrusion, a także anchorage z mini-screw lub temporary anchorage device. Skutek niepożądany: root resorption.

Retencja: leczenie nie kończy się zdjęciem aparatu

Po debonding zaczyna się retention phase; bez niej następuje relapse, czyli nawrót. Rodzaje: fixed retainer, removable retainer, Hawley retainer, vacuum-formed retainer.

Między wizytami: adjustment appointment, które pacjent nazywa tightening, a karta zapisuje jako archwire change, oraz orthodontic wax na otarcia. Planowanie: orthodontic assessment, cephalometric analysis, treatment duration.

Aparat, nakładki, gumki: pułapki polskiego

  • Aparat jest po polsku w liczbie pojedynczej, a braces po angielsku w mnogiej — I have braces
  • Aparat stały to fixed braces, aparat ruchomy to removable appliance albo brytyjskie a brace
  • Nakładki pokrywają trzy angielskie słowa: aligner w leczeniu, retainer po nim, mouthguard w sporcie
  • Gumki to elastics, potocznie rubber bands
  • Dokręcenie aparatu to tightening u pacjenta i archwire change w karcie
  • Zdjąć aparat to debond, nie remove

Najczęściej zadawane pytania

Aparat stały to braces, słowo w liczbie mnogiej: I have braces, my braces hurt. W brytyjskiej odmianie istnieje też a brace. Pojedynczy bracket to tylko zamek przyklejony do zęba. Łuk to archwire, ligatury to ligatures, łańcuszek to power chain, a pierścienie to molar bands.

Zamek to bracket, a cały aparat to braces. Ruch zębów wywołuje archwire, utrzymywany przez ligatures, power chains albo — w self-ligating bracket — wbudowany zatrzask. Pomyłka bierze się stąd, że w wielu językach zapożyczenie „brackets” oznacza cały aparat.

Overjet — to miara pozioma: jak daleko górne siekacze wysuwają się przed dolne. Overbite to nagryz pionowy, a jego nadmiar to deep bite. Sytuacje odwrotne to underbite, z wysuniętą żuchwą, oraz open bite, gdy zęby przednie w ogóle się nie stykają.

Clear aligners to termin ogólny; Invisalign to tylko marka. Pojedyncza nakładka z serii to aligner tray, kompozytowe zaczepy na zębach to attachments, a dodatkowa seria na koniec to refinement.

Retainer utrzymuje zęby w nowej pozycji po zakończeniu leczenia; ta faza to retention phase. Rodzaje: fixed retainer klejony od strony językowej, removable retainer, Hawley retainer z akrylową płytą i przezroczysty vacuum-formed retainer. Bez retencji dochodzi do relapse, czyli nawrotu.

Crooked teeth; curved jest błędne i znaczy wygięty łukiem. Inne opisy: crowded (stłoczone), spaced albo gappy, rotated, protruding oraz neutralne misaligned. Szpara między siekaczami to gap, klinicznie diastema. Czasowniki to straighten i align.

To wizyta kontrolna z aktywacją aparatu: archwire change, tightening oraz wymiana ligatures albo power chains, zwykle co cztery do ośmiu tygodni. Jedno- lub dwudniowa tkliwość jest normalna — it feels tender. Całkowity czas leczenia, treatment duration, to najczęściej osiemnaście do trzydziestu miesięcy.

Ucz się słówek skuteczniej w aplikacji

Powtórki w odstępach czasu, inteligentne treningi i śledzenie postępów.
Pobierz OneMoreWord i zapamiętuj słówka na zawsze

App Store Google Play

Podobne listy

Budowa jamy ustnej po angielsku

Budowa zęba po angielsku

Rodzaje zębów po angielsku

Objawy stomatologiczne po angielsku

Choroby zębów po angielsku