Nagłe przypadki po angielsku: uraz, ból, obrzęk

To jedyny temat w tym dziale, w którym słowa są potrzebne w ciągu minut, a nie na egzamin. Ząb wybity zachowuje dobre rokowanie około 30 minut, a w tym czasie trzeba powiedzieć przez telefon trzy rzeczy: avulsed tooth, ile czasu minęło i w czym ząb jest przechowywany.

Lista zawiera 66 terminów: klasyfikację urazu, pierwszą pomoc i transport zęba, stany zagrażające, uszkodzenia uzupełnień i ochronę w sporcie.

Dla kogo

  • Podróżujących i rodziców — opisać sytuację telefonicznie za granicą
  • Lekarzy — dyżur i triaż zgłoszeń
  • Studentów — klasyfikacja urazów zębów tak, jak jest pytana

Lista słówek do nauki

Pobierz PDF
Słowo Tłumaczenie
dental trauma ˈdentəl ˈtrɔːmə uraz zęba
dental injury ˈdentəl ˈɪndʒəri uszkodzenie zęba
avulsion əˈvʌlʃən całkowite zwichnięcie zęba
avulsed tooth əˈvʌlst tuːθ ząb całkowicie zwichnięty
knocked-out tooth nɒkt aʊt tuːθ wybity ząb
replantation ˌriːplɑːnˈteɪʃən replantacja zęba
luxation injury lʌkˈseɪʃən ˈɪndʒəri uraz zwichnięcia
subluxation ˌsʌblʌkˈseɪʃən nadwichnięcie zęba
lateral luxation ˈlætərəl lʌkˈseɪʃən zwichnięcie boczne
intrusive luxation ɪnˈtruːsɪv lʌkˈseɪʃən zwichnięcie wtłoczone
extrusive luxation ɪkˈstruːsɪv lʌkˈseɪʃən zwichnięcie częściowe
concussion injury kənˈkʌʃən ˈɪndʒəri stłuczenie zęba
enamel fracture ɪˈnæməl ˈfræktʃə złamanie szkliwa
enamel-dentin fracture ɪˈnæməl ˈdentɪn ˈfræktʃə złamanie szkliwno-zębinowe
complicated crown fracture ˈkɒmplɪkeɪtɪd kraʊn ˈfræktʃə złamanie korony powikłane
uncomplicated crown fracture ʌnˈkɒmplɪkeɪtɪd kraʊn ˈfræktʃə złamanie korony niepowikłane
crown-root fracture kraʊn ruːt ˈfræktʃə złamanie korono-korzeniowe
root fracture ruːt ˈfræktʃə złamanie korzenia
alveolar fracture ælˈviːələ ˈfræktʃə złamanie wyrostka zębodołowego
jaw fracture dʒɔː ˈfræktʃə złamanie szczęki
mandibular fracture mænˈdɪbjʊlə ˈfræktʃə złamanie żuchwy
soft tissue laceration sɒft ˈtɪʃuː ˌlæsəˈreɪʃən rana szarpana tkanek miękkich
lip laceration lɪp ˌlæsəˈreɪʃən rana wargi
tongue laceration tʌŋ ˌlæsəˈreɪʃən rana języka
degloving injury diːˈɡlʌvɪŋ ˈɪndʒəri uraz oskalpowujący
displaced tooth dɪsˈpleɪst tuːθ przemieszczony ząb
dental first aid ˈdentəl fɜːst eɪd pierwsza pomoc stomatologiczna
tooth preservation tuːθ ˌprezəˈveɪʃən zabezpieczenie wybitego zęba
tooth storage medium tuːθ ˈstɔːrɪdʒ ˈmiːdiəm płyn do przechowywania zęba
milk storage mɪlk ˈstɔːrɪdʒ przechowywanie w mleku
saline solution ˈseɪlaɪn səˈluːʃən sól fizjologiczna
tooth rescue box tuːθ ˈreskjuː bɒks pudełko ratunkowe na ząb
extra-oral dry time ˈekstrə ˈɔːrəl draɪ taɪm czas suchego przechowywania
replantation time ˌriːplɑːnˈteɪʃən taɪm czas do replantacji
splint splɪnt szyna unieruchamiająca
flexible splint ˈfleksəbəl splɪnt szyna elastyczna
emergency splinting ɪˈmɜːdʒənsi ˈsplɪntɪŋ unieruchomienie doraźne
cold compress kəʊld ˈkɒmpres zimny okład
dental emergency ˈdentəl ɪˈmɜːdʒənsi nagły przypadek stomatologiczny
urgent care ˈɜːdʒənt keə pomoc pilna
emergency dentist ɪˈmɜːdʒənsi ˈdentɪst dentysta dyżurny
emergency contact ɪˈmɜːdʒənsi ˈkɒntækt kontakt alarmowy
triage ˈtriːɑːʒ triaż
spreading infection ˈspredɪŋ ɪnˈfekʃən szerzące się zakażenie
facial cellulitis ˈfeɪʃəl ˌseljʊˈlaɪtɪs ropowica twarzy
Ludwig's angina ˈlʊdvɪɡz ænˈdʒaɪnə angina Ludwiga
airway compromise ˈeəweɪ ˈkɒmprəmaɪz zagrożenie drożności dróg oddechowych
difficulty breathing ˈdɪfɪkəlti ˈbriːðɪŋ trudności z oddychaniem
systemic involvement sɪˈstemɪk ɪnˈvɒlvmənt zajęcie ogólnoustrojowe
sepsis ˈsepsɪs sepsa
haemorrhage ˈhemərɪdʒ krwotok
uncontrolled haemorrhage ˌʌnkənˈtrəʊld ˈhemərɪdʒ krwotok niedający się opanować
lost filling lɒst ˈfɪlɪŋ wypadła plomba
broken filling ˈbrəʊkən ˈfɪlɪŋ pęknięta plomba
lost crown lɒst kraʊn korona, która odpadła
loose crown luːs kraʊn obluzowana korona
broken denture ˈbrəʊkən ˈdentʃə złamana proteza
fractured denture ˈfræktʃəd ˈdentʃə pęknięta proteza
broken bracket ˈbrəʊkən ˈbrækɪt odklejony zamek
poking archwire ˈpəʊkɪŋ ˈɑːtʃwaɪə drut kłujący policzek
loose band luːs bænd obluzowany pierścień
mouthguard ˈmaʊθɡɑːd ochraniacz na zęby
sports mouthguard spɔːts ˈmaʊθɡɑːd ochraniacz sportowy
custom-made mouthguard ˈkʌstəm meɪd ˈmaʊθɡɑːd ochraniacz indywidualny
boil-and-bite mouthguard bɔɪl ənd baɪt ˈmaʊθɡɑːd ochraniacz termoformowalny
night guard naɪt ɡɑːd szyna relaksacyjna

Przydatne zwroty

Kliknij ikonę, żeby usłyszeć wymowę

Zdanie Tłumaczenie
My tooth has been knocked out — what should I do? Wybito mi ząb — co robić?
Pick it up by the crown, not the root. Chwytaj ząb za koronę, nie za korzeń.
Put it back in the socket if you can, and come straight in. Jeśli się da, włóż go z powrotem do zębodołu i przyjedź od razu.
If you can't, keep it in milk on the way. Jeśli nie, przewieź go w mleku.
Don't let the tooth dry out. Nie pozwól, żeby ząb wysechł.
How quickly do I need to get to a dentist? Jak szybko trzeba dotrzeć do dentysty?
Within thirty minutes gives the best chance. Najlepsze szanse są w ciągu trzydziestu minut.
I've broken a front tooth. Złamał mi się przedni ząb.
Bring any broken pieces with you. Zabierz ze sobą odłamane kawałki.
My face is swollen and I can't open my mouth properly. Mam spuchniętą twarz i nie mogę dobrze otworzyć ust.
That needs to be seen today. To trzeba obejrzeć jeszcze dzisiaj.
Is there an emergency dentist open at the weekend? Czy w weekend jest dyżur stomatologiczny?
The bleeding won't stop after my extraction. Po usunięciu zęba krwawienie nie ustaje.
If you have difficulty breathing or swallowing, go to hospital immediately. Przy trudnościach z oddychaniem lub przełykaniem natychmiast jedź do szpitala.

Wybity ząb: co robić w pierwszych 30 minutach

Kliknij ikonę głośnika, żeby usłyszeć cały dialog

Rodzic
My son fell during football and one of his front teeth has been knocked out completely.
Syn przewrócił się na piłce i przedni ząb został całkowicie wybity.
Dentysta
Is he breathing normally and fully conscious?
Czy oddycha normalnie i jest w pełni przytomny?
Rodzic
Yes, he's alert. There's bleeding from the gum but nothing else.
Tak, jest przytomny. Krwawi dziąsło, poza tym nic.
Dentysta
Good. Have you found the tooth?
Dobrze. Czy znaleźli Państwo ząb?
Rodzic
I have it here. It looks whole.
Mam go tutaj. Wygląda na cały.
Dentysta
Hold it by the crown only — never touch the root. Is it dirty?
Proszę trzymać go tylko za koronę — nigdy za korzeń. Czy jest zabrudzony?
Rodzic
There's some soil on it.
Jest na nim trochę ziemi.
Dentysta
Rinse it briefly under cold running water or saline solution. Do not scrub it.
Proszę krótko opłukać zimną bieżącą wodą albo solą fizjologiczną. Nie szorować.
Rodzic
Can I put it back in?
Czy mogę włożyć go z powrotem?
Dentysta
Yes, that is best. Replantation within thirty minutes gives the best chance. Push it gently into the socket and have him bite on a clean cloth.
Tak, to najlepsze wyjście. Replantacja w ciągu trzydziestu minut daje największą szansę. Proszę delikatnie wsunąć go do zębodołu i kazać zagryźć czystą chusteczkę.
Rodzic
I don't think I can do it — I'm afraid of hurting him.
Chyba nie dam rady — boję się, że sprawię mu ból.
Dentysta
Then put it in a cup of milk, or in his own saliva. Do not use tap water for storage.
W takim razie proszę włożyć go do kubka z mlekiem albo do jego własnej śliny. Do przechowywania nie używać wody z kranu.
Rodzic
Why milk?
Dlaczego mleko?
Dentysta
It keeps the root cells alive. Extra-oral dry time is what really decides whether the tooth survives.
Utrzymuje komórki korzenia przy życiu. To czas, przez jaki ząb pozostaje suchy poza jamą ustną, decyduje o jego przetrwaniu.
Rodzic
How quickly do we need to get to you?
Jak szybko musimy do Państwa dotrzeć?
Dentysta
Come straight away — I'll see him as an emergency. Bring the tooth in the milk.
Proszę przyjechać natychmiast — przyjmę go na ostro. Ząb proszę przywieźć w mleku.
Rodzic
What will you do at the clinic?
Co zrobicie Państwo w gabinecie?
Dentysta
Replant it if it isn't already in, fix it with a flexible splint for about two weeks, then check the pulp afterwards.
Replantuję go, jeśli jeszcze nie jest na miejscu, unieruchomię szyną elastyczną na około dwa tygodnie, a potem sprawdzę miazgę.
Rodzic
Could this have been prevented?
Czy dało się tego uniknąć?
Dentysta
A sports mouthguard prevents most of these injuries. We can make a custom-made one once he has healed.
Ochraniacz sportowy zapobiega większości takich urazów. Gdy wszystko się zagoi, wykonamy indywidualny.

Częste błędy

Unikaj tych częstych błędów

Błędnie The child was admitted after a dental traumatism.
Poprawnie The child was admitted after a dental injury.

Angielski używa trauma i injury. Forma traumatism figuruje w słownikach, ale w praktyce klinicznej nie występuje — pochodzi z języków romańskich. Uwaga na policzalność: trauma jest niepoliczalna w znaczeniu ogólnym, a injury policzalna: a lip injury, several injuries. Przymiotnik to traumatic, dziedzina to dental traumatology.

Błędnie I am calling because I have an urgency with my front tooth.
Poprawnie I am calling because I have an emergency with my front tooth.

Zdarzenie to emergency. Angielskie urgency jest rzeczownikiem abstrakcyjnym — the urgency of the situation — i nie można go „mieć”. Błąd przenika głównie od osób uczących się przez języki romańskie. Użyj przymiotnika: I need an urgent appointment. Słownictwo: emergency appointment, urgent care, out-of-hours service, emergency department.

Błędnie His front tooth fell out when he hit the table.
Poprawnie His front tooth was knocked out when he hit the table.

Czasownik koduje przyczynę. Ząb falls out sam — przy ruchomości w chorobie przyzębia albo fizjologicznej exfoliation. Po urazie jest knocked out, klinicznie avulsed, a stan to avulsion. Czasowniki pokrewne: chip, crack, fracture, displace, intrude. O rokowaniu decyduje extra-oral dry time.

Błędnie Wash the tooth carefully and put it back into the hole.
Poprawnie Rinse the tooth briefly and replant it in the socket.

Błędny jest i termin, i zalecenie. Czasownik to replant albo reimplant, rzeczownik replantation, a przestrzeń to socket. Klinicznie ząb trzyma się wyłącznie by the crown: na korzeniu są żywe komórki periodontal ligament, które szorowanie niszczy. Dopuszczalne jest krótkie rinse w soli fizjologicznej. Gdy natychmiastowa replantacja jest niemożliwa, przechowuje się ząb w mleku, soli fizjologicznej albo ślinie — nigdy w wodzie.

Błędnie The patient came in with a flux on the right side of the face.
Poprawnie The patient came in with facial swelling from a dental abscess.

Słowo flux nie ma w angielskim znaczenia stomatologicznego. Oddziel objaw od przyczyny: facial swelling albo a swollen face jako objaw; dental abscess, periapical abscess lub periodontal abscess jako przyczyna. Rozlane szerzenie się w tkankach to cellulitis. Mały pęcherzyk na dziąśle, przez który sączy się ropa, to gum boil, klinicznie parulis albo sinus tract.

O tym zestawie

Emergency czy urgent: od tego zależy termin

Angielski rozdziela dwa poziomy, a rejestracja reaguje na nie inaczej.

Prawdziwy dental emergency to zagrożenie życia albo nieodwracalna utrata: uncontrolled haemorrhage, airway compromise, difficulty breathing, spreading infection z facial cellulitis, avulsed ząb stały, jaw fracture.

Urgent care obejmuje silny ból, lost filling, lost crown, broken denture, poking archwire — szybko, ale nie w tej minucie.

Słownictwo organizacyjne: emergency dentist, emergency contact, urgent care, out-of-hours service oraz triage.

Klasyfikacja urazu

Trzy grupy, i to właśnie te terminy są w karcie.

Zwichnięcia — ząb jest na miejscu, uszkodzone jest więzadło:

  • concussion injury — bez przemieszczenia, bolesny na opukiwanie
  • subluxation — rozchwiany, bez przemieszczenia
  • lateral luxation, extrusive luxation, intrusive luxation

Złamania — według głębokości:

  • enamel fracture, enamel-dentin fracture
  • uncomplicated i complicated crown fracture — drugie oznacza odsłoniętą miazgę
  • crown-root fracture, root fracture, alveolar fracture, mandibular fracture

Tkanki miękkie: soft tissue laceration, lip laceration, tongue laceration, degloving injury. Osobno avulsion — całkowita utrata z zębodołu — oraz displaced tooth.

Ząb wybity: pierwsze trzydzieści minut

Najcenniejszy akapit tego tematu:

  • trzymać wyłącznie za koronę — handling by the crown, nigdy za korzeń
  • nie czyścić i nie szorować
  • replantation time — im szybciej, tym lepiej, punkt odniesienia 30 minut
  • extra-oral dry time powyżej godziny drastycznie pogarsza rokowanie
  • przechowywanie: milk storage, saline solution, tooth storage medium, najlepiej tooth rescue box. Nie woda

Następnie lekarz wykonuje replantation i stabilizuje: splint, flexible splint, emergency splinting. Przed przyjazdem: cold compress i dental first aid.

Czerwone flagi: kiedy to już nie stomatologia

Część stanów należy do szpitala, nie do gabinetu:

  • facial cellulitis i Ludwig's angina
  • airway compromise, difficulty breathing
  • systemic involvement, sepsis
  • uncontrolled haemorrhage

Jedno zdanie zapewnia natychmiastową uwagę wszędzie: I have facial swelling and difficulty breathing. Warto znać na pamięć.

Reszta to uszkodzenia: broken filling, loose crown, fractured denture, broken bracket, loose band. Profilaktyka: mouthguard, sports mouthguard, custom-made mouthguard, boil-and-bite mouthguard, night guard.

Zwichnięcie, szynowanie, dyżur: pułapki polskiego

  • Zwichnięcie zęba to jedno polskie słowo na pięć angielskich: concussion, subluxation, lateral, extrusive, intrusive luxation
  • Ząb wybity to knocked-out tooth w mowie i avulsed tooth w karcie
  • Szynowanie to splinting, a sama szyna splint — nie mylić z szyną zgryzową, czyli occlusal splint
  • Dyżur i opieka poza godzinami to out-of-hours service
  • Wszczepienie z powrotem to replantation; wytyczne wolą ten termin niż reimplantation
  • Obrzęk twarzy to facial swelling — zdanie ratunkowe to I have facial swelling

Najczęściej zadawane pytania

Ząb jest knocked out, klinicznie avulsed. Trzyma się go wyłącznie by the crown, nigdy za korzeń, gdzie są komórki periodontal ligament. Krótkie rinse jest dopuszczalne, bez szorowania. Replantować od razu albo przechowywać w mleku lub soli fizjologicznej, nigdy w wodzie. Decyduje extra-oral dry time.

Trauma albo injury; formy traumatism w angielskim klinicznym nie ma. Uwaga na policzalność: dental trauma niepoliczalna, injury policzalna. Przymiotnik traumatic, dziedzina dental traumatology.

Zdarzenie to emergency. Urgency jest abstrakcyjne i nie da się go „mieć”. Użyj przymiotnika: I need an urgent appointment. Usługi: emergency appointment, urgent care, out-of-hours service, emergency department.

Objaw to facial swelling, a przyczyna dental abscess, dokładniej periapical albo periodontal abscess. Rozlane szerzenie to cellulitis. Pęcherzyk drenujący na dziąśle to gum boil, klinicznie parulis lub sinus tract.

Avulsion; luxation injuries — subluxation, lateral, intrusive i extrusive luxation — oraz concussion injury. Złamania: enamel fracture, enamel-dentin fracture, uncomplicated i complicated crown fracture, crown-root fracture, root fracture, alveolar fracture.

Najpierw co się stało, kiedy i główny objaw: my son knocked out a front tooth ten minutes ago; I have severe swelling on the left side of my face. Spodziewane pytania: when did it happen, can you open your mouth, is the swelling spreading, any difficulty breathing or swallowing?

Przy difficulty breathing, difficulty swallowing, obrzęku szerzącym się ku oku lub szyi, fever ze złym samopoczuciem, uncontrolled haemorrhage albo podejrzeniu jaw fracture. Stanem krytycznym jest Ludwig's angina, zagrażająca drożności dróg oddechowych — natychmiast na emergency department.

Ucz się słówek skuteczniej w aplikacji

Powtórki w odstępach czasu, inteligentne treningi i śledzenie postępów.
Pobierz OneMoreWord i zapamiętuj słówka na zawsze

App Store Google Play

Podobne listy

Budowa jamy ustnej po angielsku

Budowa zęba po angielsku

Rodzaje zębów po angielsku

Objawy stomatologiczne po angielsku

Zdrowie i medycyna