Rentgen po angielsku: od bitewing do rozpoznania

X-ray to zarazem promieniowanie i potoczna nazwa zdjęcia. Klinicznie obraz to radiograph, metoda to radiography, a film oznacza wyłącznie nośnik — którego cyfrowy gabinet już nie ma.

Lista zawiera 71 terminów: rodzaje zdjęć, sprzęt i ustawienie, błędy ekspozycji, odczyt obrazu, testy przy fotelu i formułowanie rozpoznania.

Dla kogo

  • Studentów — radiologia i diagnostyka po angielsku
  • Lekarzy — zlecanie zdjęć i opisywanie radiogramów
  • Pacjentów — zrozumieć, jakie zdjęcie zlecono i po co

Lista słówek do nauki

Pobierz PDF
Słowo Tłumaczenie
radiograph ˈreɪdiəʊɡrɑːf zdjęcie rentgenowskie
dental X-ray ˈdentəl ˈeks reɪ rentgen zęba
X-ray ˈeks reɪ rentgen
intraoral radiograph ˌɪntrəˈɔːrəl ˈreɪdiəʊɡrɑːf zdjęcie wewnątrzustne
extraoral radiograph ˌekstrəˈɔːrəl ˈreɪdiəʊɡrɑːf zdjęcie zewnątrzustne
periapical radiograph ˌperiˈæpɪkəl ˈreɪdiəʊɡrɑːf zdjęcie zębowe przylegające
bitewing radiograph ˈbaɪtwɪŋ ˈreɪdiəʊɡrɑːf zdjęcie skrzydłowo-zgryzowe
occlusal radiograph əˈkluːzəl ˈreɪdiəʊɡrɑːf zdjęcie zgryzowe
panoramic radiograph ˌpænəˈræmɪk ˈreɪdiəʊɡrɑːf zdjęcie panoramiczne
orthopantomogram ˌɔːθəʊˈpæntəməɡræm pantomogram
cephalometric radiograph ˌsefələˈmetrɪk ˈreɪdiəʊɡrɑːf zdjęcie cefalometryczne
cone beam computed tomography kəʊn biːm kəmˈpjuːtɪd təˈmɒɡrəfi tomografia stożkowa
CBCT scan ˌsiːbiːsiːˈtiː skæn badanie CBCT
full mouth series fʊl maʊθ ˈsɪəriːz pełny status radiologiczny
digital radiography ˈdɪdʒɪtəl ˌreɪdiˈɒɡrəfi radiografia cyfrowa
conventional radiography kənˈvenʃənəl ˌreɪdiˈɒɡrəfi radiografia konwencjonalna
X-ray sensor ˈeks reɪ ˈsensə czujnik rentgenowski
phosphor plate ˈfɒsfə pleɪt płytka fosforowa
X-ray film ˈeks reɪ fɪlm błona rentgenowska
film holder fɪlm ˈhəʊldə uchwyt na błonę
positioning device pəˈzɪʃənɪŋ dɪˈvaɪs pozycjoner
bite tab baɪt tæb skrzydełko zgryzowe
X-ray tube ˈeks reɪ tjuːb lampa rentgenowska
collimator ˈkɒlɪmeɪtə kolimator
exposure ɪkˈspəʊʒə ekspozycja
exposure time ɪkˈspəʊʒə taɪm czas ekspozycji
kilovoltage ˈkɪləʊvəʊltɪdʒ napięcie lampy
paralleling technique ˈpærəlelɪŋ tekˈniːk technika kąta prostego
bisecting angle technique baɪˈsektɪŋ ˈæŋɡəl tekˈniːk technika izometrii
radiation dose ˌreɪdiˈeɪʃən dəʊs dawka promieniowania
lead apron led ˈeɪprən fartuch ołowiany
thyroid collar ˈθaɪrɔɪd ˈkɒlə osłona na tarczycę
radiolucent ˌreɪdiəʊˈluːsənt radioprzezierny
radiopaque ˌreɪdiəʊˈpeɪk radiocieniujący
radiolucency ˌreɪdiəʊˈluːsənsi przejaśnienie
periapical radiolucency ˌperiˈæpɪkəl ˌreɪdiəʊˈluːsənsi przejaśnienie okołowierzchołkowe
bone level bəʊn ˈlevəl poziom kości
lamina dura ˈlæmɪnə ˈdjʊərə blaszka zbita zębodołu
artifact ˈɑːtɪfækt artefakt
elongation ˌiːlɒŋˈɡeɪʃən wydłużenie obrazu
foreshortening fɔːˈʃɔːtənɪŋ skrócenie obrazu
cone cut kəʊn kʌt ścięcie stożka
overlapping contacts ˌəʊvəˈlæpɪŋ ˈkɒntækts nakładanie się punktów stycznych
blurred image blɜːd ˈɪmɪdʒ nieostry obraz
clinical examination ˈklɪnɪkəl ɪɡˌzæmɪˈneɪʃən badanie kliniczne
visual examination ˈvɪʒuəl ɪɡˌzæmɪˈneɪʃən badanie wzrokowe
extraoral examination ˌekstrəˈɔːrəl ɪɡˌzæmɪˈneɪʃən badanie zewnątrzustne
intraoral examination ˌɪntrəˈɔːrəl ɪɡˌzæmɪˈneɪʃən badanie wewnątrzustne
palpation pælˈpeɪʃən badanie palpacyjne
percussion test pəˈkʌʃən test próba opukowa
mobility test məʊˈbɪləti test badanie ruchomości zęba
probing ˈprəʊbɪŋ zgłębnikowanie
vitality test vaɪˈtæləti test badanie żywotności miazgi
pulp sensibility test pʌlp ˌsensəˈbɪləti test test wrażliwości miazgi
cold test kəʊld test próba zimna
heat test hiːt test próba ciepła
electric pulp test ɪˈlektrɪk pʌlp test badanie elektryczne miazgi
transillumination ˌtrænzɪˌluːmɪˈneɪʃən transiluminacja
bite test baɪt test próba nagryzania
caries detector ˈkeəriːz dɪˈtektə detektor próchnicy
intraoral camera ˌɪntrəˈɔːrəl ˈkæmərə kamera wewnątrzustna
clinical photograph ˈklɪnɪkəl ˈfəʊtəɡrɑːf zdjęcie kliniczne
study model ˈstʌdi ˈmɒdəl model diagnostyczny
diagnostic cast ˌdaɪəɡˈnɒstɪk kɑːst odlew diagnostyczny
dental charting ˈdentəl ˈtʃɑːtɪŋ karta zębowa
periodontal charting ˌperiəˈdɒntəl ˈtʃɑːtɪŋ karta periodontologiczna
diagnosis ˌdaɪəɡˈnəʊsɪs rozpoznanie
differential diagnosis ˌdɪfəˈrenʃəl ˌdaɪəɡˈnəʊsɪs rozpoznanie różnicowe
provisional diagnosis prəˈvɪʒənəl ˌdaɪəɡˈnəʊsɪs rozpoznanie wstępne
prognosis prɒɡˈnəʊsɪs rokowanie
biopsy ˈbaɪɒpsi biopsja

Przydatne zwroty

Kliknij ikonę, żeby usłyszeć wymowę

Zdanie Tłumaczenie
We need to take an X-ray to see what's happening under the gum. Potrzebne jest zdjęcie, żeby zobaczyć, co dzieje się pod dziąsłem.
Is the X-ray safe? I'm pregnant. Czy zdjęcie jest bezpieczne? Jestem w ciąży.
The dose is very low, but we'll postpone it if we can. Dawka jest bardzo mała, ale jeśli można, odłożymy to.
Bite gently on this tab and hold still. Delikatnie zagryź ten uchwyt i nie ruszaj się.
This is a panoramic X-ray — it shows both jaws at once. To zdjęcie panoramiczne — pokazuje obie szczęki naraz.
Hold your breath for a moment. Wstrzymaj na chwilę oddech.
When did you last have X-rays taken? Kiedy ostatnio robiono zdjęcia?
Can you send my records to another dentist? Czy można przesłać moją dokumentację do innego dentysty?
The X-ray shows decay between these two teeth. Zdjęcie pokazuje próchnicę między tymi dwoma zębami.
There's a dark area at the root tip — that's an infection. Przy wierzchołku korzenia jest ciemne miejsce — to zakażenie.
I can't see anything wrong on the surface, so let's test the nerve. Na powierzchni nic nie widać, więc sprawdzimy nerw.
Does this tooth react to cold? Czy ten ząb reaguje na zimno?
Tell me when you feel it, and again when it stops. Powiedz, kiedy poczujesz i kiedy przestanie.
Everything looks healthy — see you in six months. Wszystko wygląda zdrowo — do zobaczenia za pół roku.

Zdjęcia RTG u dentysty: po co są i czy są bezpieczne

Kliknij ikonę głośnika, żeby usłyszeć cały dialog

Dentysta
Before I chart anything, I'd like two bitewing radiographs.
Zanim cokolwiek zapiszę, chciałbym wykonać dwa zdjęcia skrzydłowo-zgryzowe.
Pacjent
I had X-rays two years ago. Do I need more?
Robiono mi zdjęcia dwa lata temu. Czy potrzebne są kolejne?
Dentysta
Bitewings are usually repeated every two years for low-risk patients. They show decay between the teeth and the bone level — things I can't see by looking.
U pacjentów niskiego ryzyka zdjęcia skrzydłowe powtarza się co dwa lata. Pokazują próchnicę między zębami i poziom kości — tego nie widać gołym okiem.
Pacjent
I'm worried about the radiation.
Martwi mnie promieniowanie.
Dentysta
A digital bitewing is roughly the dose you get from one day of natural background radiation. Digital radiography needs far less exposure than film did.
Cyfrowe zdjęcie skrzydłowe to mniej więcej dawka jednego dnia naturalnego promieniowania tła. Radiografia cyfrowa wymaga znacznie mniejszej ekspozycji niż błona.
Pacjent
Do I still need the lead apron?
Czy fartuch ołowiany jest nadal potrzebny?
Dentysta
With modern collimation the apron is optional, but I'll use a thyroid collar for you — it costs nothing and it's sensible.
Przy nowoczesnej kolimacji fartuch jest opcjonalny, ale założę Panu kołnierz na tarczycę — nic nie kosztuje, a ma sens.
Pacjent
What about that big machine in the corner?
A co to za duże urządzenie w rogu?
Dentysta
That's for a panoramic radiograph — one image of both jaws. I'd only take one to assess wisdom teeth or the joints.
To do zdjęcia panoramicznego — jeden obraz obu szczęk. Wykonuję je tylko przy ocenie zębów mądrości albo stawów.
Pacjent
This upper tooth has been aching.
Ten górny ząb mnie boli.
Dentysta
Then I'll add a periapical radiograph of that one and run some tests. This is cold — tell me when you feel it, and when it stops.
W takim razie dołożę zdjęcie zębowe tego zęba i wykonam testy. To jest zimne — proszę powiedzieć, kiedy Pan poczuje i kiedy ustanie.
Pacjent
I feel it... and it's still going after you took it away.
Czuję... i nie mija, choć już Pan zabrał.
Dentysta
That's a lingering response. It suggests the pulp is inflamed rather than simply sensitive.
To reakcja przedłużona. Wskazuje na zapalenie miazgi, a nie zwykłą nadwrażliwość.
Pacjent
Does the X-ray show that?
Czy widać to na zdjęciu?
Dentysta
Not directly. Pulp inflammation is a clinical diagnosis. What the film shows is whether there's a periapical radiolucency — a dark area at the root tip where bone has been lost.
Nie bezpośrednio. Zapalenie miazgi to rozpoznanie kliniczne. Zdjęcie pokazuje, czy jest przejaśnienie okołowierzchołkowe — ciemny obszar przy wierzchołku korzenia, gdzie ubyło kości.
Pacjent
And is there?
I czy jest?
Dentysta
A small one. Combined with the cold test, that gives me a diagnosis rather than a guess.
Niewielkie. W połączeniu z testem na zimno daje to rozpoznanie, a nie domysł.
Pacjent
So both the tests and the X-ray are needed?
Czyli potrzebne są i testy, i zdjęcie?
Dentysta
Always. A radiograph without a clinical examination is just a picture.
Zawsze. Zdjęcie bez badania klinicznego to tylko obrazek.

Częste błędy

Unikaj tych częstych błędów

Błędnie Please put the radiography on the screen.
Poprawnie Please put the radiograph on the screen.

Trzy słowa o różnych znaczeniach. Radiograph to samo zdjęcie, radiography to technika jego wykonania — digital radiography, panoramic radiography — a radiology to dziedzina, którą zajmuje się radiologist. Potocznie na zdjęcie mówi się też X-ray. Pułapka dotyczy zwłaszcza osób uczących się przez języki romańskie, gdzie forma na -grafia oznacza obraz.

Błędnie We will make an X-ray of the lower left quadrant.
Poprawnie We will take an X-ray of the lower left quadrant.

Czasownikiem jest take: take an X-ray, take a radiograph. Make an X-ray to kalka z „zrobić zdjęcie”. Ten sam czasownik obsługuje take an impression, take a photograph, take a history i take a scan. Gotowe zdjęcie shows zmianę, a lekarz reports na jego podstawie.

Błędnie The metal post appears radiolucent, so it is bright white on the image.
Poprawnie The metal post appears radiopaque, so it is bright white on the image.

Te dwa terminy bywają nagminnie mylone, a od nich zależy opis zdjęcia. Radiolucent znaczy przepuszczalny dla promieni — obszar jest ciemny: próchnica, zmiana okołowierzchołkowa, komora miazgi. Radiopaque znaczy pochłaniający — obszar jest jasny: szkliwo, metal, amalgamat, gutaperka. Dlatego materiały wypełnieniowe muszą być radiocieniujące. Rzeczowniki to radiolucency i radiopacity.

Błędnie Based on these findings I would put the diagnosis of irreversible pulpitis.
Poprawnie Based on these findings I would make a diagnosis of irreversible pulpitis.

„Postawić diagnozę” nie tłumaczy się dosłownie. Po angielsku diagnozę się make, reach albo arrive at; można też po prostu diagnose schorzenie. Uwaga na schemat: diagnozuje się chorobę, a pacjent zostaje diagnosed with nią. Pokrewne terminy: differential diagnosis, provisional diagnosis, rule out, confirm.

Błędnie The anamnesis revealed that the patient takes warfarin.
Poprawnie The medical history revealed that the patient takes warfarin.

Polski „wywiad” bywa tłumaczony jako anamnesis, ale to słowo w angielskim jest rzadkie i bardzo książkowe. Zwykłym terminem jest history: medical history, dental history, social history, family history. Zbieranie wywiadu to history taking, a czasownik to take a history. Obok: presenting complaint, medical history form, medical alert.

O tym zestawie

X-ray, radiograph, film: trzy słowa na jedną rzecz

  • X-ray — promieniowanie, a potocznie także samo zdjęcie: I need an X-ray
  • radiograph — kliniczna nazwa obrazu, ta z dokumentacji
  • radiography — metoda: digital albo conventional radiography
  • film — nośnik fizyczny, w cyfrze zastąpiony przez sensor lub phosphor plate

Mówi się take an X-ray, a w protokole stoi expose a radiograph.

Cztery rodzaje zdjęć i co na nich widać

  • periapical radiograph — cały ząb wraz z wierzchołkiem korzenia i otaczającą kością; podstawowe zdjęcie w endodoncji
  • bitewing radiograph — tylko korony górne i dolne; najlepsze do próchnicy na powierzchniach stycznych
  • panoramic radiograph, czyli orthopantomogram — oba łuki na jednym obrazie
  • cone beam computed tomography — trójwymiarowy CBCT scan, do implantów i trudnej endodoncji

Dochodzą occlusal radiograph, cephalometric radiograph w ortodoncji oraz full mouth series. Podział ogólny: intraoral kontra extraoral radiograph.

Sprzęt i ustawienie: X-ray tube, collimator, film holder, positioning device, bite tab, a dla ochrony lead apron i thyroid collar. Parametry: exposure, exposure time, kilovoltage, radiation dose. Techniki: paralleling i bisecting angle technique.

Błędy noszą nazwy swojego wyglądu: elongation, foreshortening, cone cut, overlapping contacts, blurred image, artifact.

Radiolucent i radiopaque: jak się czyta obraz

Dwa słowa opisują wygląd na obrazie, nie zachowanie promieni:

  • radiolucent — ciemne na zdjęciu: próchnica, utrata kości, torbiel, periapical radiolucency
  • radiopaque — jasne: szkliwo, wypełnienia, kamień, metal

Reszta opisu: bone level, lamina dura — blaszka zbita wokół korzenia — oraz radiolucency jako ogólne określenie ogniska.

Testy przy fotelu

Zdjęcie samo nie stawia rozpoznania. Obok idą próby kliniczne:

  • clinical examination, visual examination, extraoral i intraoral examination
  • palpation, percussion test, mobility test, probing
  • vitality test i pulp sensibility test: cold test, heat test, electric pulp test
  • transillumination przy pęknięciach, bite test, caries detector

Dokumentacja: intraoral camera, clinical photograph, study model, diagnostic cast, dental charting, periodontal charting. Wniosek: diagnosis, differential diagnosis, provisional diagnosis, prognosis, a w razie potrzeby biopsy.

Przejaśnienie i zacienienie: najbardziej zdradliwa para

Polski opisuje przepuszczalność promieni, angielski wygląd obrazu — i pary wydają się odwrócone:

  • Przejaśnienie odpowiada radiolucent, a na zdjęciu miejsce jest ciemne
  • Zacienienie odpowiada radiopaque, a na zdjęciu jest jasne

Tłumaczenie po wyglądzie odwraca parę. Zapamiętaj przez rdzeń: lucent przepuszcza promienie, opaque je zatrzymuje.

Pozostałe punkty:

  • Zdjęcie to radiograph w karcie i X-ray w rozmowie
  • Zdjęcie zębowe to periapical radiograph
  • Pantomogram to panoramic radiograph albo orthopantomogram
  • Tomografia stomatologiczna to niemal zawsze CBCT, nie zwykłe CT
  • Badanie żywotności to vitality test
  • Bolesność na opukiwanie to tender to percussion

Najczęściej zadawane pytania

Radiograph to samo zdjęcie, radiography to technika, a radiology to dziedzina, którą zajmuje się radiologist. Potocznie na obraz mówi się też X-ray, a przy technice błonowej film. Pułapka dotyczy zwłaszcza uczących się przez języki romańskie.

Take an X-ray, nigdy make — to kalka z „zrobić”. Ten sam czasownik obsługuje take an impression, take a photograph, take a history i take a scan. Gotowe zdjęcie shows zmianę, a lekarz reports na jego podstawie.

Radiolucent przepuszcza promienie i jest ciemne: próchnica, zmiana okołowierzchołkowa, komora miazgi. Radiopaque je pochłania i jest jasne: szkliwo, metal, amalgamat, gutaperka. Dlatego materiały wypełnieniowe muszą być radiocieniujące — inaczej nie odróżni się ich od próchnicy.

Make a diagnosis, także reach albo arrive at a diagnosis; można też po prostu diagnose schorzenie. Put a diagnosis to kalka. Uwaga na schemat: diagnozuje się chorobę, a pacjent zostaje diagnosed with nią. Zobacz differential diagnosis, rule out, confirm.

History: medical history, dental history, social history, family history. Słowo anamnesis istnieje, ale jest rzadkie i bardzo książkowe. Proces to history taking, czasownik to take a history. Wizyta zaczyna się od presenting complaint.

Bitewing pokazuje korony górne i dolne razem i służy do próchnicy stycznej oraz oceny poziomu kości. Periapical obejmuje cały ząb z wierzchołkiem, konieczny w endodoncji. Panoramic radiograph, czyli orthopantomogram, obejmuje oba łuki z mniejszą szczegółowością.

To cone beam computed tomography, obrazowanie trójwymiarowe. Wskazane, gdy dwa wymiary nie wystarczą: planowanie implantów, zęby zatrzymane w relacji do kanału żuchwy, złożona endodoncja, patologia zatoki. Dawka jest wyższa niż przy zdjęciu zwykłym, więc wskazanie musi ją uzasadniać.

Ucz się słówek skuteczniej w aplikacji

Powtórki w odstępach czasu, inteligentne treningi i śledzenie postępów.
Pobierz OneMoreWord i zapamiętuj słówka na zawsze

App Store Google Play

Podobne listy

Budowa jamy ustnej po angielsku

Budowa zęba po angielsku

Rodzaje zębów po angielsku

Objawy stomatologiczne po angielsku

Zdrowie i medycyna