Przymiotniki stomatologiczne po angielsku: szyk i formy

Angielski przymiotnik nie odmienia się przez przypadki ani rodzaje — natomiast stoi w ściśle określonej kolejności. Upper right permanent first molar: zmień szyk i zapis staje się błędny, choć każde słowo pozostaje poprawne.

Lista zawiera 92 przymiotniki: opis bólu, stan zęba i dziąsła, cechy leczenia, położenie oraz formy na -ed i -ing.

Dla kogo

  • Lekarzy — opisywać stan w angielskiej dokumentacji
  • Pacjentów — precyzyjnie opisać dolegliwość
  • Studentów — gramatyka opisu tak, jak jest pytana

Lista słówek do nauki

Pobierz PDF
Słowo Tłumaczenie
sharp ʃɑːp ostry
dull dʌl tępy
throbbing ˈθrɒbɪŋ pulsujący
burning ˈbɜːnɪŋ piekący
gnawing ˈnɔːɪŋ dokuczliwy
shooting ˈʃuːtɪŋ strzelający
constant ˈkɒnstənt ciągły
intermittent ˌɪntəˈmɪtənt przerywany
spontaneous spɒnˈteɪniəs samoistny
lingering ˈlɪŋɡərɪŋ utrzymujący się
mild maɪld łagodny
moderate ˈmɒdərət umiarkowany
severe sɪˈvɪə silny
acute əˈkjuːt ostry (przebieg)
chronic ˈkrɒnɪk przewlekły
tender ˈtendə tkliwy
sore sɔː obolały
sensitive ˈsensətɪv wrażliwy
painful ˈpeɪnfəl bolesny
painless ˈpeɪnləs bezbolesny
comfortable ˈkʌmftəbəl komfortowy
uncomfortable ʌnˈkʌmftəbəl niekomfortowy
unbearable ʌnˈbeərəbəl nie do zniesienia
decayed dɪˈkeɪd zniszczony próchnicą
carious ˈkeəriəs próchnicowy
cracked krækt pęknięty
chipped tʃɪpt ukruszony
broken ˈbrəʊkən złamany
fractured ˈfræktʃəd ze złamaniem
loose luːs chwiejący się
mobile ˈməʊbaɪl ruchomy
firm fɜːm twardy
stable ˈsteɪbəl stabilny
missing ˈmɪsɪŋ brakujący
crooked ˈkrʊkɪd krzywy
crowded ˈkraʊdɪd stłoczony
spaced speɪst z przerwami
protruding prəˈtruːdɪŋ wysunięty
worn wɔːn starty
eroded ɪˈrəʊdɪd zerodowany
stained steɪnd poplamiony
discoloured dɪsˈkʌləd przebarwiony
yellow ˈjeləʊ żółty
natural ˈnætʃərəl naturalny
healthy ˈhelθi zdrowy
unhealthy ʌnˈhelθi niezdrowy
infected ɪnˈfektɪd zakażony
abscessed ˈæbsest z ropniem
necrotic neˈkrɒtɪk martwiczy
vital ˈvaɪtəl żywy
non-vital nɒn ˈvaɪtəl martwy
dead ded obumarły
impacted ɪmˈpæktɪd zatrzymany
unerupted ˌʌnɪˈrʌptɪd niewyrznięty
retained rɪˈteɪnd zatrzymany w kości
swollen ˈswəʊlən opuchnięty
inflamed ɪnˈfleɪmd zapalny
red red zaczerwieniony
bleeding ˈbliːdɪŋ krwawiący
receding rɪˈsiːdɪŋ cofający się
puffy ˈpʌfi nabrzmiały
keratinized ˈkerətɪnaɪzd zrogowaciały
temporary ˈtempərəri tymczasowy
permanent ˈpɜːmənənt ostateczny
removable rɪˈmuːvəbəl wyjmowany
fixed fɪkst stały
direct dɪˈrekt bezpośredni
indirect ˌɪndɪˈrekt pośredni
invasive ɪnˈveɪsɪv inwazyjny
minimally invasive ˈmɪnɪməli ɪnˈveɪsɪv małoinwazyjny
elective ɪˈlektɪv planowy
urgent ˈɜːdʒənt pilny
routine ruːˈtiːn rutynowy
preventive prɪˈventɪv profilaktyczny
restorative rɪˈstɔːrətɪv odtwórczy
cosmetic kɒzˈmetɪk kosmetyczny
surgical ˈsɜːdʒɪkəl chirurgiczny
non-surgical nɒn ˈsɜːdʒɪkəl niechirurgiczny
sterile ˈsteraɪl sterylny
disposable dɪˈspəʊzəbəl jednorazowy
reusable riːˈjuːzəbəl wielorazowy
resorbable rɪˈzɔːbəbəl wchłanialny
custom-made ˈkʌstəm meɪd wykonany indywidualnie
upper ˈʌpə górny
lower ˈləʊə dolny
anterior ænˈtɪəriə przedni
posterior pɒˈstɪəriə tylny
deep diːp głęboki
shallow ˈʃæləʊ płytki
superficial ˌsuːpəˈfɪʃəl powierzchowny
localized ˈləʊkəlaɪzd zlokalizowany
generalized ˈdʒenərəlaɪzd uogólniony

Przydatne zwroty

Kliknij ikonę, żeby usłyszeć wymowę

Zdanie Tłumaczenie
Is the pain sharp or dull? Ból jest ostry czy tępy?
It's a dull ache that never really goes away. To tępy ból, który praktycznie nie ustępuje.
The pain is sharp but only for a second. Ból jest ostry, ale tylko przez sekundę.
Is it constant or does it come and go? Jest stały czy pojawia się okresowo?
The tooth is very sensitive to cold. Ząb jest bardzo wrażliwy na zimno.
This gum looks red and swollen. To dziąsło jest zaczerwienione i obrzęknięte.
That tooth is loose. Tamten ząb jest ruchomy.
The filling is old and worn. Wypełnienie jest stare i starte.
The crown looks slightly darker than the others. Korona wygląda na nieco ciemniejszą od pozostałych.
Everything else is healthy and stable. Cała reszta jest zdrowa i stabilna.
Is this permanent or temporary? Czy to jest na stałe, czy tymczasowo?
It's temporary for now — the permanent one comes next week. Na razie tymczasowe — stałe założymy w przyszłym tygodniu.
The treatment is painless, just uncomfortable. Zabieg jest bezbolesny, tylko nieprzyjemny.
On a scale of one to ten, how severe is it? W skali od jednego do dziesięciu — jak silny jest ból?

Precyzyjny opis zmian: dobór właściwego przymiotnika

Kliknij ikonę głośnika, żeby usłyszeć cały dialog

Wykładowca
Describe what you see. And be precise — 'bad' is not a finding.
Proszę opisać, co Pan widzi. I precyzyjnie — „zły” to nie jest rozpoznanie.
Student
The upper left first molar is... decayed?
Górny lewy pierwszy trzonowiec jest... spróchniały?
Wykładowca
Carious, yes. How extensively?
Próchnicowy, tak. Jak rozległe zmiany?
Student
The cavity is deep, and the tooth is discoloured.
Ubytek jest głęboki, a ząb przebarwiony.
Wykładowca
Is the discolouration localized or generalized?
Przebarwienie jest zlokalizowane czy uogólnione?
Student
Localized to that tooth. The others are only lightly stained.
Zlokalizowane w tym zębie. Pozostałe są tylko lekko przebarwione.
Wykładowca
Good. Now the pulp — vital or non-vital?
Dobrze. Teraz miazga — żywa czy martwa?
Student
The cold test was negative, so non-vital.
Test na zimno był ujemny, więc martwa.
Wykładowca
Patients call that a dead tooth. Learn both words — one for the notes, one for the conversation.
Pacjenci mówią na to martwy ząb. Proszę znać oba określenia — jedno do dokumentacji, drugie do rozmowy.
Student
The gum around it is swollen and inflamed.
Dziąsło wokół jest obrzęknięte i zapalne.
Wykładowca
Tender to palpation?
Tkliwe przy palpacji?
Student
Very tender, and the tooth is slightly mobile.
Bardzo tkliwe, a ząb jest lekko rozchwiany.
Wykładowca
How would you grade that mobility?
Jak oceniłby Pan stopień rozchwiania?
Student
Grade one — it moves horizontally, but it isn't loose vertically.
Stopień pierwszy — przesuwa się poziomo, ale pionowo nie jest luźny.
Wykładowca
And the pain she reported?
A ból, który zgłaszała?
Student
She said it was constant and throbbing, not sharp.
Powiedziała, że ból jest stały i pulsujący, a nie ostry.
Wykładowca
Which tells you what?
Co to Panu mówi?
Student
That an abscessed tooth is more likely than dentine sensitivity. Sharp and brief would point the other way.
Że bardziej prawdopodobny jest ząb z ropniem niż nadwrażliwość zębiny. Ból ostry i krótki wskazywałby coś przeciwnego.
Wykładowca
That's the whole point of the adjectives. 'Sharp' and 'throbbing' aren't synonyms in a dental history — they're two different diagnoses.
I o to właśnie chodzi w przymiotnikach. „Ostry” i „pulsujący” nie są w wywiadzie synonimami — to dwa różne rozpoznania.

Częste błędy

Unikaj tych częstych błędów

Błędnie She has a composite white small filling in the upper left premolar.
Poprawnie She has a small white composite filling in the upper left premolar.

Szyk przymiotników w angielskim jest ustalony: opinia, rozmiar, wiek, kształt, kolor, pochodzenie, materiał, przeznaczenie, a potem rzeczownik. Stąd a small white composite filling. Materiał stoi najbliżej rzeczownika: a large porcelain crown, a thin ceramic veneer. Określenia położenia — upper, lower, left, right — poprzedzają całą grupę: the upper left first molar.

Błędnie The patient is very worrying about the extraction and finds it frightened.
Poprawnie The patient is very worried about the extraction and finds it frightening.

Forma na -ed opisuje, co czuje osoba; forma na -ing to, co ten stan wywołuje. Pacjent jest worried, a zabieg worrying; pacjent jest frightened, a dźwięk turbiny frightening. Tak samo interested/interesting, tired/tiring, confused/confusing. W dokumentacji niemal zawsze potrzebna jest forma na -ed.

Błędnie I am very painful on the lower right side.
Poprawnie I am in a lot of pain on the lower right side.

Painful opisuje to, co boli, a nie osobę odczuwającą ból: the tooth is painful. O osobie mówi się in pain — I am in pain — albo have pain, lub po prostu it hurts. Zdanie I am painful znaczyłoby, że ktoś zadaje ból innym. Porównaj sore: my gums are sore jest poprawne. Klinicznym określeniem miejscowej bolesności jest tender.

Błędnie We placed a light cured tooth coloured filling in a two year old child.
Poprawnie We placed a light-cured, tooth-coloured filling in a two-year-old child.

Złożone określenia przed rzeczownikiem pisze się z łącznikiem: light-cured composite, tooth-coloured filling, screw-retained crown, two-year-old child. Bez łącznika słowa czyta się osobno i sens się zmienia. Po rzeczowniku łącznik znika: the child is two years old — i wraca tam s w years. Po przysłówkach na -ly łącznika nie ma: a minimally invasive procedure.

Błędnie The radiograph shows profound caries approaching the pulp.
Poprawnie The radiograph shows deep caries approaching the pulp.

Deep oznacza głębokość fizyczną: deep caries, deep bite, deep pocket, deep cleaning. Profound w angielskim jest niemal zawsze przenośne — profound implications — z klinicznym wyjątkiem profound anaesthesia, czyli pełnego znieczulenia. Przeciwieństwa to shallow i superficial.

O tym zestawie

Szyk w nazwie zęba

W angielskiej dokumentacji kolejność jest ustalona i uczy się jej jak formuły:

łuk → strona → uzębienie → pozycja → rodzaj zęba

  • upper right permanent first molar
  • lower left primary second molar

First upper right molar jest zrozumiałe, ale tak się nie zapisuje w karcie. Ta sama logika rządzi ogólnym szykiem przymiotników: a small white composite filling — rozmiar przed kolorem, kolor przed materiałem.

Do orientacji: upper i lower, anterior i posterior, left i right. Głębokość to deep, shallow albo superficial; rozległość to localized lub generalized.

Formy na -ed i -ing: stan kontra proces

To rozróżnienie przenosi znaczenie:

  • -ed — stan, wynik tego, co już się stało: decayed, cracked, chipped, broken, fractured, stained, discoloured, eroded, worn, impacted, unerupted, retained, infected, abscessed, inflamed, swollen
  • -ing — proces trwający teraz: aching, throbbing, shooting, lingering, bleeding, receding, protruding

Porównaj: a bleeding socket krwawi w tej chwili, a a swollen cheek jest już obrzęknięty. Ponadto swell daje swelled w czasie przeszłym, ale jako przymiotnik tylko swollen.

Pary przeciwstawne opisujące plan

Niemal całe słownictwo leczenia opiera się na antonimach:

  • vital i non-vital — miazga żywa i martwa
  • fixed i removable
  • temporary i permanent
  • acute i chronic
  • mild, moderate, severe — trzy stopnie, nie dwa
  • erupted i unerupted
  • invasive i minimally invasive
  • surgical i non-surgical
  • sterile, disposable, reusable
  • healthy i unhealthy, painful i painless, comfortable i uncomfortable
  • firm, mobile, loose

Pozostałe cechy: direct i indirect, elective, urgent, routine, preventive, restorative, cosmetic, resorbable, custom-made, keratinized.

Jeden rdzeń, dwie formy

Te rodziny warto uczyć w całości, bo karta używa obu członów:

Rzeczownik Przymiotnik
caries carious
necrosis necrotic
mobility mobile
inflammation inflamed
sensitivity sensitive
infection infected
erosion eroded
abscess abscessed
pain painful / painless

Napisanie caries tooth zamiast carious tooth natychmiast zdradza obcokrajowca.

Odmiana, szyk, próchnicowy: pułapki polskiego

  • Angielski przymiotnik nie odmienia się: a mobile tooth, mobile teeth — jedna forma
  • Polski dopuszcza przestawienia, angielska nazwa zęba nie: tylko upper right first molar
  • Próchnicowy to carious; caries pozostaje rzeczownikiem
  • Obrzęknięty to swollen, nigdy swelled
  • Martwy ząb to non-vital; devital w angielskim nie istnieje
  • Ruchomość to mobility, a ruchomy to mobile — dwie formy jednego rdzenia
  • Ostry to acute i dotyczy początku, nie natężenia: stan ostry może być łagodny

Najczęściej zadawane pytania

Opinia, rozmiar, wiek, kształt, kolor, pochodzenie, materiał, przeznaczenie, a potem rzeczownik: a small white composite filling, a large porcelain crown. Materiał stoi najbliżej rzeczownika. Określenia położenia — upper, lower, left, right — poprzedzają całą grupę: the upper left first molar.

Forma na -ed opisuje uczucie osoby, a forma na -ing jego przyczynę: the patient is worried, the procedure is worrying. Tak samo frightened/frightening, embarrassed/embarrassing, confused/confusing. W dokumentacji niemal zawsze forma na -ed.

Nie — I am in pain albo it hurts. Painful opisuje źródło bólu: the tooth is painful. Na miejscową bolesność przy ucisku używa się tender: tender to touch, tender to percussion.

Przed rzeczownikiem zawsze: light-cured composite, tooth-coloured filling, screw-retained crown, two-year-old child. Po rzeczowniku znika: the child is two years old. Po przysłówkach na -ly łącznika nie ma: a minimally invasive procedure.

Deep oznacza głębokość fizyczną: deep caries, deep bite, deep pocket. Profound jest przenośne, z klinicznym wyjątkiem profound anaesthesia. Przeciwieństwa: shallow i superficial.

Od rdzenia łacińskiego: gingiva daje gingival, apex apical, occlusion occlusal, pulp pulpal, cervix cervical, mucosa mucosal. Przed innym rzeczownikiem obowiązkowa jest forma przymiotnikowa: gingival margin, occlusal surface.

Zniszczenie: decayed, carious, cracked, chipped, fractured, worn, eroded. Stabilność: loose, mobile, firm, stable. Żywotność: vital, non-vital, necrotic, potocznie dead. Położenie: crooked, crowded, rotated, impacted, unerupted. Wygląd: stained, discoloured.

Ucz się słówek skuteczniej w aplikacji

Powtórki w odstępach czasu, inteligentne treningi i śledzenie postępów.
Pobierz OneMoreWord i zapamiętuj słówka na zawsze

App Store Google Play

Podobne listy

Budowa jamy ustnej po angielsku

Budowa zęba po angielsku

Rodzaje zębów po angielsku

Objawy stomatologiczne po angielsku

Choroby zębów po angielsku