Czasowniki stomatologiczne po angielsku: kto co robi

Czasowniki tego tematu porządkują się według podmiotu: część czynności wykonuje lekarz (extract, fill, polish), część pacjent (bite, rinse, spit), a część dzieje się z zębem bez żadnego wykonawcy (decay, erupt, fall out). Pomieszanie grup daje zdania w rodzaju I extracted my tooth.

Lista zawiera 97 czasowników: czynności kliniczne, polecenia przy fotelu, procesy w tkankach, formy nieregularne i przyimki, które im towarzyszą.

Dla kogo

  • Pacjentów — zrozumieć polecenia za pierwszym razem
  • Lekarzy i asyst — prowadzić wizytę po angielsku
  • Studentów — słownictwo czasownikowe do opisu zabiegów

Lista słówek do nauki

Pobierz PDF
Słowo Tłumaczenie Odsłuchaj wymowę
examine Wymowa: ɪɡˈzæmɪn badać
palpate Wymowa: pælˈpeɪt badać palpacyjnie
percuss Wymowa: pəˈkʌs opukiwać
probe Wymowa: prəʊb zgłębnikować
diagnose Wymowa: ˈdaɪəɡnəʊz diagnozować
chart Wymowa: tʃɑːt odnotować w karcie
refer Wymowa: rɪˈfɜː kierować
anaesthetize Wymowa: əˈniːsθətaɪz znieczulać
freeze Wymowa: friːz zamrozić
inject Wymowa: ɪnˈdʒekt wstrzykiwać
aspirate Wymowa: ˈæspəreɪt aspirować
isolate Wymowa: ˈaɪsəleɪt izolować
retract Wymowa: rɪˈtrækt odsuwać
suction Wymowa: ˈsʌkʃən odsysać
rinse Wymowa: rɪns płukać
irrigate Wymowa: ˈɪrɪɡeɪt przepłukiwać
dry Wymowa: draɪ osuszać
drill Wymowa: drɪl wiercić
prepare Wymowa: prɪˈpeə opracowywać
excavate Wymowa: ˈekskəveɪt usuwać próchnicę
remove Wymowa: rɪˈmuːv usuwać
extract Wymowa: ɪkˈstrækt ekstrahować
pull out Wymowa: pʊl aʊt wyrywać
elevate Wymowa: ˈelɪveɪt podważać dźwignią
luxate Wymowa: lʌkˈseɪt luksować
section Wymowa: ˈsekʃən przecinać ząb
reshape Wymowa: riːˈʃeɪp przekształcać
grind down Wymowa: ɡraɪnd daʊn zeszlifować
fill Wymowa: fɪl plombować
restore Wymowa: rɪˈstɔː odbudowywać
build up Wymowa: bɪld ʌp nadbudowywać
bond Wymowa: bɒnd przyklejać
etch Wymowa: etʃ wytrawiać
cure Wymowa: kjʊə utwardzać
set Wymowa: set wiązać
cement Wymowa: sɪˈment cementować
seal Wymowa: siːl uszczelniać
condense Wymowa: kənˈdens kondensować
carve Wymowa: kɑːv modelować
contour Wymowa: ˈkɒntʊə konturować
finish Wymowa: ˈfɪnɪʃ wykańczać
polish Wymowa: ˈpɒlɪʃ polerować
adjust Wymowa: əˈdʒʌst dopasowywać
fit Wymowa: fɪt przymierzać
place Wymowa: pleɪs umieszczać
replace Wymowa: rɪˈpleɪs wymieniać
repair Wymowa: rɪˈpeə naprawiać
incise Wymowa: ɪnˈsaɪz nacinać
reflect Wymowa: rɪˈflekt odwarstwiać płat
stitch Wymowa: stɪtʃ zszywać
sedate Wymowa: sɪˈdeɪt sedować
graft Wymowa: ɡrɑːft przeszczepiać
scale Wymowa: skeɪl usuwać kamień
clean Wymowa: kliːn czyścić
brush Wymowa: brʌʃ szczotkować
floss Wymowa: flɒs nitkować
debride Wymowa: dɪˈbriːd oczyszczać chirurgicznie
plane Wymowa: pleɪn wygładzać
disclose Wymowa: dɪsˈkləʊz wybarwiać płytkę
align Wymowa: əˈlaɪn wyrównywać
straighten Wymowa: ˈstreɪtən prostować
tighten Wymowa: ˈtaɪtən dokręcać
loosen Wymowa: ˈluːsən poluzowywać
debond Wymowa: diːˈbɒnd zdejmować zamki
retain Wymowa: rɪˈteɪn utrzymywać efekt
whiten Wymowa: ˈwaɪtən wybielać
bleach Wymowa: bliːtʃ rozjaśniać zęby
match Wymowa: mætʃ dobierać odcień
bite Wymowa: baɪt gryźć
chew Wymowa: tʃuː żuć
clench Wymowa: klentʃ zaciskać zęby
grind Wymowa: ɡraɪnd zgrzytać
swallow Wymowa: ˈswɒləʊ połykać
spit Wymowa: spɪt spluwać
gargle Wymowa: ˈɡɑːɡəl płukać gardło
open Wymowa: ˈəʊpən otwierać usta
hurt Wymowa: hɜːt boleć
ache Wymowa: eɪk pobolewać
throb Wymowa: θrɒb pulsować
swell Wymowa: swel puchnąć
bleed Wymowa: bliːd krwawić
decay Wymowa: dɪˈkeɪ próchnieć
erode Wymowa: ɪˈrəʊd ulegać erozji
wear Wymowa: weə ścierać się
chip Wymowa: tʃɪp ukruszyć się
crack Wymowa: kræk pękać
break Wymowa: breɪk łamać się
fall out Wymowa: fɔːl aʊt wypadać
erupt Wymowa: ɪˈrʌpt wyrzynać się
shed Wymowa: ʃed wymieniać się
heal Wymowa: hiːl goić się
resorb Wymowa: rɪˈzɔːb ulegać resorpcji
prescribe Wymowa: prɪˈskraɪb przepisywać
advise Wymowa: ədˈvaɪz doradzać
schedule Wymowa: ˈʃedjuːl planować wizytę
book Wymowa: bʊk umawiać wizytę
cancel Wymowa: ˈkænsəl odwoływać

Przydatne zwroty

Kliknij ikonę, żeby usłyszeć wymowę

Zdanie Tłumaczenie Odsłuchaj wymowę
Open just a little wider. Proszę otworzyć jeszcze troszkę szerzej.
Rinse, spit, and sit back. Wypłucz, wypluj i połóż się z powrotem.
Turn your head towards me. Proszę obrócić głowę w moją stronę.
Bite down and grind your teeth from side to side. Zewrzyj zęby i poruszaj żuchwą na boki.
I'm going to drill a little, then fill it. Trochę opracuję, a potem wypełnię.
We'll numb it, remove the decay and restore the tooth today. Dziś znieczulimy, usuniemy próchnicę i odbudujemy ząb.
Stop me if it starts to hurt. Proszę mnie zatrzymać, jeśli zacznie boleć.
Let me polish it and check the bite. Wypoleruję i sprawdzę zgryz.
Swallow first, then open again. Najpierw przełknij, potem znowu otwórz.
Try not to close on the mirror. Proszę nie zaciskać zębów na lusterku.
Breathe through your nose. Proszę oddychać nosem.
Relax your jaw — you're clenching. Rozluźnij żuchwę — zaciskasz ją.
Lift your chin slightly. Proszę lekko unieść brodę.
Almost done — just rinsing now. Prawie koniec — teraz tylko przepłuczę.

Polecenia przy fotelu: co mówi dentysta podczas zabiegu

Kliknij ikonę głośnika, żeby usłyszeć cały dialog

Dentysta
Sit back and turn your head towards me. Open wide, please.
Proszę się odchylić i obrócić głowę w moją stronę. Proszę szeroko otworzyć.
Pacjent
Like this?
Tak?
Dentysta
A little wider. I'm going to dry the tooth and probe it — tell me if it hurts.
Trochę szerzej. Osuszę ząb i sprawdzę zgłębnikiem — proszę powiedzieć, jeśli zaboli.
Pacjent
That one aches when you press.
Ten boli, kiedy Pan naciska.
Dentysta
Good — that's what I needed to know. I'll numb it now. You'll feel a small scratch.
Dobrze — to chciałem ustalić. Teraz znieczulę. Poczuje Pan lekkie ukłucie.
Pacjent
How long until it's frozen?
Po jakim czasie zdrętwieje?
Dentysta
A couple of minutes. Rinse and spit while we wait.
Kilka minut. Proszę wypłukać i wypluć, zanim zadziała.
Pacjent
It's starting to tingle.
Zaczyna mrowić.
Dentysta
Then let's begin. I'm going to drill, so keep as still as you can. Raise your hand if you need me to stop.
Zatem zaczynamy. Będę wiercił, proszę się nie ruszać. Proszę podnieść rękę, jeśli mam przerwać.
Pacjent
Can I swallow?
Czy mogę przełykać?
Dentysta
Whenever you need to — the assistant will suction for you. Just don't try to talk while the drill is running.
Kiedy tylko trzeba — asystentka odessie. Proszę tylko nie mówić, gdy pracuje wiertło.
Pacjent
Understood.
Rozumiem.
Dentysta
Now I'll clean out the decay and fill it. Close slowly onto this paper.
Teraz usunę próchnicę i wypełnię ząb. Proszę powoli zewrzeć zęby na tym papierku.
Pacjent
Should I chew or just bite?
Mam gryźć czy tylko zewrzeć?
Dentysta
Just bite, then grind side to side once.
Proszę tylko zewrzeć, a potem raz przesunąć żuchwą na boki.
Pacjent
It feels high on the left.
Po lewej wydaje się za wysokie.
Dentysta
I'll adjust and polish it. Bite again... better?
Skoryguję i wypoleruję. Proszę zagryźć jeszcze raz... lepiej?
Pacjent
That's level now.
Teraz jest równo.
Dentysta
Good. Don't chew on that side for an hour. Brush and floss it normally tonight — it's a permanent filling, not a temporary one.
Dobrze. Przez godzinę proszę nie gryźć po tej stronie. Wieczorem szczotkować i nitkować normalnie — to wypełnienie stałe, nie tymczasowe.
Pacjent
Do I need to book anything else?
Czy mam umówić coś jeszcze?
Dentysta
I won't prescribe anything today. Book a check-up in six months and we'll see how it's holding.
Dziś nic nie przepiszę. Proszę umówić kontrolę za pół roku i zobaczymy, jak się trzyma.

Częste błędy

Unikaj tych częstych błędów

Błędnie He has grinded his teeth for years and bited his nails as a child.
Poprawnie He has ground his teeth for years and bit his nails as a child.

Najczęstsze czasowniki stomatologiczne są nieregularne, a dodanie -ed tworzy formy nieistniejące. Podstawowy zestaw: grind — ground — ground, bite — bit — bitten, bleed — bled — bled, fall — fell — fallen, break — broke — broken, feel — felt — felt, wear — wore — worn, hold — held — held, cut — cut — cut. Najczęstsze pomyłki to grinded zamiast ground i bited zamiast bit.

Błędnie The crown is loose, so we will take out it today.
Poprawnie The crown is loose, so we will take it out today.

W rozdzielnych czasownikach frazowych zaimek musi stać między czasownikiem a partykułą: take it out, build it up, top it up. Rzeczownik może stać po obu stronach. Forma take out it jest zawsze błędna. Przydatne przy fotelu: take out, build up, top up, put in. Nierozdzielne i bez dopełnienia: wear off, flare up, come out, fall out, come through.

Błędnie I recommend you to floss daily, and I will explain you the technique.
Poprawnie I recommend flossing daily, and I will explain the technique to you.

Dwie konstrukcje, które nie przenoszą się wprost. Po pierwsze, recommend i suggest nie łączą się z dopełnieniem plus bezokolicznikiem: mów I recommend flossing albo I recommend that you floss. Advise natomiast na to pozwala: I advise you to floss. Po drugie, explain, describe, suggest i mention wymagają to przed odbiorcą: explain the technique to the patient.

Błędnie The patient says she cannot support the pain any longer.
Poprawnie The patient says she cannot bear the pain any longer.

Fałszywy przyjaciel wchodzący przez języki romańskie: francuskie supporter i hiszpańskie soportar znaczą znosić, a angielskie support znaczy podpierać, wspierać, finansować. Znosić to bear, stand, tolerate, put up with albo cope with. Klinicznie: pain tolerance, pain threshold. Support pozostaje w supporting tissues i implant-supported denture.

Błędnie I would advice you to practice the technique before you practise on a patient.
Poprawnie I would advise you to practise the technique before you practise on a patient.

Pisownia rozróżnia tu część mowy. Advise /ədˈvaɪz/ to czasownik, a advice /ədˈvaɪs/ to rzeczownik niepoliczalny — a piece of advice, nigdy an advice. W brytyjskim angielskim tak samo działa practise jako czasownik i practice jako rzeczownik; amerykański pisze practice w obu rolach. Podobnie licence i license.

O tym zestawie

Kto wykonuje czynność: trzy grupy podmiotów

Lekarz: examine, diagnose, drill, prepare, excavate, extract, fill, restore, bond, cure, cement, polish, adjust, scale, plane, graft, prescribe, refer. Wymagają dopełnienia: the dentist extracted the tooth.

Pacjent: bite, chew, clench, grind, swallow, spit, gargle, rinse, open, brush, floss. Najczęściej w trybie rozkazującym w trakcie zabiegu.

Ząb albo tkanka, bez wykonawcy: hurt, ache, throb, swell, bleed, decay, erode, wear, chip, crack, break, fall out, erupt, shed, heal, resorb. Są nieprzechodnie: nie I decayed my tooth, lecz my tooth decayed.

Stąd najważniejszy wniosek: I had a tooth extracted wskazuje pacjenta, a I extracted a tooth lekarza.

Polecenia przy fotelu: rozpoznawać, nie tłumaczyć

Padają szybko i bez wyjaśnień, więc rozpoznanie musi być natychmiastowe:

  • Open wide
  • Bite down; bite down on the gauze
  • Rinse and spit
  • Close; relax
  • Let me know if it hurts i raise your hand — sygnał do przerwania

Różnica regionalna: mówi się numb, ale w Ameryce Północnej często freezewe'll freeze it first.

Czasownik plus przyimek: tu potyka się każdy

Przyimek należy do znaczenia:

  • rinse with water, nigdy rinse by water
  • bite down on the gauze
  • refer to a specialist
  • prescribe for an infection
  • floss between your teeth
  • brush in circular motions
  • fall out dzieje się zębowi; pull **out robi się zębowi

I punkt, który dotyka niemal wszystkich: angielski wymaga zaimka dzierżawczego tam, gdzie polski obywa się bez niego. „Myć zęby” to brush your teeth, nigdy brush the teeth. Podobnie rinse your mouth, open your mouth.

Formy nieregularne, które naprawdę się pojawiają

Ten temat ma ich nieproporcjonalnie dużo, a wywiad wymaga czasu przeszłego i imiesłowu:

Bezokolicznik Past Participle
bite bit bitten
break broke broken
grind ground ground
bleed bled bled
wear wore worn
shed shed shed
set set set
hurt hurt hurt
fall out fell out fallen out
freeze froze frozen

Spit dzieli się według odmiany: brytyjski czas przeszły spat, amerykański spit. Swell daje swelled, ale przymiotnik to swollen: a swollen cheek.

Myć, płukać, wypełniać: pułapki polskiego

  • „Myć zęby” to brush your teeth z zaimkiem dzierżawczym — polski nie używa go wcale
  • „Wypłukać” to po prostu rinse
  • „Wypełniać” to fill; rzeczownik to a filling
  • „Wyrwać” ząb to extract w karcie i pull w mowie
  • „Utwardzać” to cure — angielskie cure nie znaczy tu leczyć
  • „Rozchwiać się” to become loose; the tooth loosens itself nie istnieje
  • „Wyrwano mi ząb” to I had a tooth extracted

Najczęściej zadawane pytania

Grind — ground — ground, bite — bit — bitten, bleed — bled — bled, fall — fell — fallen, break — broke — broken, wear — wore — worn, feel — felt — felt, hold — held — held, cut — cut — cut. Najczęstsze błędy to grinded zamiast ground i bited zamiast bit. Od wear pochodzi rzeczownik tooth wear.

Take it out. W rozdzielnych czasownikach frazowych zaimek stoi między czasownikiem a partykułą. Rzeczownik może stać po obu stronach. Nierozdzielne nie biorą dopełnienia: the anaesthetic wore off, the infection flared up.

I recommend flossing albo I recommend that you floss. Recommend nie łączy się z dopełnieniem i bezokolicznikiem, natomiast advise tak: I advise you to floss. Podobnie explain i describe wymagają to: explain the technique to the patient.

Advise to czasownik, z /z/; advice to niepoliczalny rzeczownik, z /s/ — a piece of advice. W brytyjskim tak samo działa practise i practice; amerykański pisze zawsze practice. Podobnie licence i license.

I cannot bear the pain, albo stand, tolerate, put up with. Nigdy support — po angielsku znaczy podpierać lub wspierać. Rzeczowniki: pain tolerance, pain threshold. Support zostaje w supporting tissues i implant-supported denture.

Znieczulenie: kick in, wear off, top up. Odbudowy: build up, take out, put in, fall out. Wyrzynanie: come through. Powikłania: flare up, settle down. Organizacja: fit in, run late.

Treat znaczy leczyć i prowadzić pacjenta; cure zakłada całkowite wyleczenie i w stomatologii rzadko pasuje: próchnicę się arrests, a zapalenie przyzębia manages. Uwaga na drugie cure — utwardzanie materiału: light-cured composite.

Ucz się słówek skuteczniej w aplikacji

Powtórki w odstępach czasu, inteligentne treningi i śledzenie postępów.
Pobierz OneMoreWord i zapamiętuj słówka na zawsze