Dziąsła po angielsku: od płytki do operacji płatowej

Słownictwo periodontologiczne opiera się na rozróżnieniach, nie na listach: gingivitis wobec periodontitis, plaque wobec calculus, probing depth wobec attachment loss, true pocket wobec pseudopocket. Odwrócenie jednej pary zmienia rozpoznanie.

Lista zawiera 79 terminów: tkanki przyzębia, przyczyny, nazwy chorób, pomiary przy fotelu, leczenie niechirurgiczne, chirurgia dziąseł i leczenie podtrzymujące.

Dla kogo

  • Studentów — periodontologia po angielsku, od wskaźników do operacji płatowej
  • Lekarzy i higienistek — wypełnianie karty periodontologicznej po angielsku
  • Pacjentów — zrozumieć rozpoznanie i plan leczenia postawione za granicą

Lista słówek do nauki

Pobierz PDF
Słowo Tłumaczenie
periodontium ˌperiəˈdɒnʃiəm przyzębie
periodontal ligament ˌperiəˈdɒntəl ˈlɪɡəmənt ozębna
alveolar bone ælˈviːələ bəʊn kość wyrostka zębodołowego
supporting tissues səˈpɔːtɪŋ ˈtɪʃuːz tkanki podporowe zęba
biological width ˌbaɪəˈlɒdʒɪkəl wɪdθ szerokość biologiczna
keratinized tissue ˈkerətɪnaɪzd ˈtɪʃuː tkanka zrogowaciała
gingival margin ˈdʒɪndʒɪvəl ˈmɑːdʒɪn brzeg dziąsła
gingival contour ˈdʒɪndʒɪvəl ˈkɒntʊə kontur dziąsła
plaque plɑːk płytka nazębna
dental plaque ˈdentəl plɑːk osad nazębny
biofilm ˈbaɪəʊfɪlm biofilm bakteryjny
calculus ˈkælkjʊləs kamień nazębny
tartar ˈtɑːtə osad kamienny
supragingival calculus ˌsuːprəˈdʒɪndʒɪvəl ˈkælkjʊləs kamień naddziąsłowy
subgingival calculus sʌbˈdʒɪndʒɪvəl ˈkælkjʊləs kamień poddziąsłowy
plaque retention factor plɑːk rɪˈtenʃən ˈfæktə czynnik retencji płytki
periodontal pathogen ˌperiəˈdɒntəl ˈpæθədʒən patogen przyzębia
risk factor rɪsk ˈfæktə czynnik ryzyka
smoking ˈsməʊkɪŋ palenie tytoniu
diabetes ˌdaɪəˈbiːtiːz cukrzyca
gingivitis ˌdʒɪndʒɪˈvaɪtɪs zapalenie dziąseł
chronic gingivitis ˈkrɒnɪk ˌdʒɪndʒɪˈvaɪtɪs przewlekłe zapalenie dziąseł
gum disease ɡʌm dɪˈziːz choroba dziąseł
periodontal disease ˌperiəˈdɒntəl dɪˈziːz choroba przyzębia
periodontitis ˌperiədɒnˈtaɪtɪs zapalenie przyzębia
chronic periodontitis ˈkrɒnɪk ˌperiədɒnˈtaɪtɪs przewlekłe zapalenie przyzębia
aggressive periodontitis əˈɡresɪv ˌperiədɒnˈtaɪtɪs agresywne zapalenie przyzębia
necrotizing gingivitis ˈnekrətaɪzɪŋ ˌdʒɪndʒɪˈvaɪtɪs wrzodziejące zapalenie dziąseł
periodontal abscess ˌperiəˈdɒntəl ˈæbses ropień przyzębny
gingival hyperplasia ˈdʒɪndʒɪvəl ˌhaɪpəˈpleɪziə przerost dziąseł
gingival enlargement ˈdʒɪndʒɪvəl ɪnˈlɑːdʒmənt powiększenie dziąseł
gingival recession ˈdʒɪndʒɪvəl rɪˈseʃən recesja dziąseł
furcation involvement fɜːˈkeɪʃən ɪnˈvɒlvmənt zajęcie furkacji
tooth migration tuːθ maɪˈɡreɪʃən migracja zębów
drifting ˈdrɪftɪŋ przemieszczanie się zębów
periodontal pocket ˌperiəˈdɒntəl ˈpɒkɪt kieszonka przyzębna
pocket depth ˈpɒkɪt depθ głębokość kieszonki
probing depth ˈprəʊbɪŋ depθ głębokość zgłębnikowania
true pocket truː ˈpɒkɪt kieszonka rzeczywista
pseudopocket ˈsjuːdəʊpɒkɪt kieszonka rzekoma
clinical attachment level ˈklɪnɪkəl əˈtætʃmənt ˈlevəl kliniczny poziom przyczepu
attachment loss əˈtætʃmənt lɒs utrata przyczepu
bleeding on probing ˈbliːdɪŋ ɒn ˈprəʊbɪŋ krwawienie przy zgłębnikowaniu
suppuration ˌsʌpjʊˈreɪʃən wysięk ropny
gingival index ˈdʒɪndʒɪvəl ˈɪndeks wskaźnik dziąsłowy
plaque index plɑːk ˈɪndeks wskaźnik płytki
bleeding index ˈbliːdɪŋ ˈɪndeks wskaźnik krwawienia
mobility grade məʊˈbɪləti ɡreɪd stopień ruchomości
periodontal screening ˌperiəˈdɒntəl ˈskriːnɪŋ badanie przesiewowe przyzębia
bone loss bəʊn lɒs zanik kości
horizontal bone loss ˌhɒrɪˈzɒntəl bəʊn lɒs poziomy zanik kości
vertical bone loss ˈvɜːtɪkəl bəʊn lɒs pionowy zanik kości
angular defect ˈæŋɡjʊlə ˈdiːfekt ubytek kątowy
infrabony defect ˌɪnfrəˈbəʊni ˈdiːfekt ubytek śródkostny
scaling ˈskeɪlɪŋ skaling
root planing ruːt ˈpleɪnɪŋ wygładzanie korzenia
scaling and root planing ˈskeɪlɪŋ ənd ruːt ˈpleɪnɪŋ skaling i wygładzanie korzeni
deep cleaning diːp ˈkliːnɪŋ głębokie oczyszczanie
subgingival debridement sʌbˈdʒɪndʒɪvəl dɪˈbriːdmənt oczyszczanie poddziąsłowe
full-mouth disinfection fʊl maʊθ ˌdɪsɪnˈfekʃən pełna dezynfekcja jamy ustnej
local antimicrobial ˈləʊkəl ˌæntimaɪˈkrəʊbiəl miejscowy środek przeciwbakteryjny
re-evaluation ˌriːɪˌvæljuˈeɪʃən reewaluacja
periodontal surgery ˌperiəˈdɒntəl ˈsɜːdʒəri chirurgia przyzębia
flap surgery flæp ˈsɜːdʒəri zabieg płatowy
open flap debridement ˈəʊpən flæp dɪˈbriːdmənt otwarte oczyszczanie
gingivectomy ˌdʒɪndʒɪˈvektəmi gingiwektomia
gingivoplasty ˈdʒɪndʒɪvəʊˌplæsti gingiwoplastyka
crown lengthening kraʊn ˈleŋθənɪŋ wydłużenie korony klinicznej
gum graft ɡʌm ɡrɑːft przeszczep dziąsła
connective tissue graft kəˈnektɪv ˈtɪʃuː ɡrɑːft przeszczep tkanki łącznej
free gingival graft friː ˈdʒɪndʒɪvəl ɡrɑːft wolny przeszczep dziąsłowy
pedicle graft ˈpedɪkəl ɡrɑːft płat uszypułowany
guided tissue regeneration ˈɡaɪdɪd ˈtɪʃuː rɪˌdʒenəˈreɪʃən sterowana regeneracja tkanek
root coverage ruːt ˈkʌvərɪdʒ pokrycie recesji
periodontal maintenance ˌperiəˈdɒntəl ˈmeɪntənəns leczenie podtrzymujące przyzębia
supportive periodontal therapy səˈpɔːtɪv ˌperiəˈdɒntəl ˈθerəpi wspomagająca terapia przyzębia
recall visit rɪˈkɔːl ˈvɪzɪt wizyta kontrolna
splinting ˈsplɪntɪŋ szynowanie zębów
periodontist ˌperiəˈdɒntɪst periodontolog

Przydatne zwroty

Kliknij ikonę, żeby usłyszeć wymowę

Zdanie Tłumaczenie
Your gums bleed because there is plaque under the gumline. Dziąsła krwawią, bo pod ich brzegiem zalega płytka.
Bleeding gums are not normal. Krwawiące dziąsła to nie jest norma.
We measure the pockets around each tooth. Mierzymy kieszonki wokół każdego zęba.
Three millimetres is healthy; this one is six. Trzy milimetry to norma, tutaj jest sześć.
You have moderate gum disease. Rozpoznajemy umiarkowane zapalenie przyzębia.
The bone around these teeth has receded. Kość wokół tych zębów uległa zanikowi.
Gum disease is usually painless until it is advanced. Choroba dziąseł zwykle nie boli, dopóki nie jest zaawansowana.
We'll start with a deep clean under the gum. Zaczniemy od głębokiego oczyszczenia pod dziąsłem.
This will be done over two appointments, one side at a time. Zrobimy to na dwóch wizytach, po jednej stronie.
Your gums may feel sore and the teeth sensitive afterwards. Potem dziąsła mogą być obolałe, a zęby wrażliwe.
Smoking makes gum treatment less effective. Palenie osłabia skuteczność leczenia dziąseł.
Can the bone grow back? Czy kość może odrosnąć?
We can stop it getting worse, but lost bone does not return. Możemy zatrzymać postęp, ale utracona kość nie wróci.
You'll need cleaning every three months instead of every six. Higienizacja będzie potrzebna co trzy miesiące, a nie co pół roku.

Krwawiące dziąsła: badanie periodontologiczne i leczenie

Kliknij ikonę głośnika, żeby usłyszeć cały dialog

Pacjent
My gums bleed every time I brush. I assumed I was brushing too hard.
Dziąsła krwawią przy każdym myciu. Myślałem, że szczotkuję za mocno.
Dentysta
Bleeding is usually inflammation, not injury — healthy gums don't bleed. Let me measure around each tooth.
Krwawienie to zwykle zapalenie, a nie uraz — zdrowe dziąsła nie krwawią. Zmierzę wokół każdego zęba.
Pacjent
What are the numbers you're calling out?
Co oznaczają te liczby, które Pan podaje?
Dentysta
Probing depths in millimetres. Up to three is normal. I'm reading fours and fives at the back, and a six here.
Głębokość kieszonek w milimetrach. Do trzech to norma. Z tyłu mam czwórki i piątki, a tutaj szóstkę.
Pacjent
Is six bad?
Czy sześć to źle?
Dentysta
It means a periodontal pocket. The gum has detached from the root, and neither I nor you can clean to that depth.
To kieszonka przyzębna. Dziąsło odstało od korzenia i na taką głębokość nie sięgnę ani ja, ani Pan.
Pacjent
So it's more than gingivitis?
Czyli to więcej niż zapalenie dziąseł?
Dentysta
Yes. Gingivitis is reversible inflammation. Once there is attachment loss and bone loss on the X-ray, it's periodontitis.
Tak. Zapalenie dziąseł jest odwracalne. Gdy pojawia się utrata przyczepu i zanik kości na zdjęciu, to już periodontitis.
Pacjent
Can the bone grow back?
Czy kość może odrosnąć?
Dentysta
Generally no. The goal is to stop further loss, not to regain what has gone.
Zasadniczo nie. Celem jest zatrzymanie dalszej utraty, a nie odzyskanie tego, co zniknęło.
Pacjent
What causes it?
Co to powoduje?
Dentysta
Plaque that hardens into calculus below the gum. Smoking and diabetes are the two biggest risk factors — does either apply to you?
Płytka, która twardnieje w kamień poddziąsłowy. Palenie i cukrzyca to dwa największe czynniki ryzyka — czy któreś Pana dotyczy?
Pacjent
I smoke about ten a day.
Palę około dziesięciu papierosów dziennie.
Dentysta
That matters more than anything else here. Smoking also masks the bleeding, so the disease progresses more quietly.
To ma tu większe znaczenie niż cokolwiek innego. Palenie dodatkowo maskuje krwawienie, więc choroba postępuje ciszej.
Pacjent
What's the treatment?
Jak się to leczy?
Dentysta
Scaling and root planing — a deep clean below the gum, usually over two visits under local anesthesia.
Skaling i wygładzanie korzeni — głębokie oczyszczanie poddziąsłowe, zwykle na dwóch wizytach w znieczuleniu miejscowym.
Pacjent
And then it's finished?
I na tym koniec?
Dentysta
No. We re-evaluate after eight weeks, then you move to periodontal maintenance every three months. Periodontitis is controlled, not cured.
Nie. Po ośmiu tygodniach robimy reewaluację, a potem przechodzi Pan na wizyty podtrzymujące co trzy miesiące. Periodontitis się kontroluje, a nie wyleczy.
Pacjent
Will I lose the tooth with the six?
Czy stracę ząb z tą szóstką?
Dentysta
Not necessarily. If the pocket reduces after treatment and you stop smoking, it can stay stable for years.
Niekoniecznie. Jeśli po leczeniu kieszonka się zmniejszy i rzuci Pan palenie, może być stabilna przez lata.

Częste błędy

Unikaj tych częstych błędów

Błędnie The hygienist removed the dental stone from the lower front teeth.
Poprawnie The hygienist removed the calculus from the lower front teeth.

Niebezpieczna kalka, bo błędne wyrażenie istnieje w angielskim w innym znaczeniu: dental stone to gips do odlewania modeli. Kamień nazębny to calculus w rejestrze klinicznym i tartar potocznie, z podziałem na supragingival i subgingival calculus. Miękki osad przed nim to plaque albo biofilm. Polskie „kamień nazębny” prowadzi wprost do błędu.

Błędnie The treatment plan includes scaling and root planning.
Poprawnie The treatment plan includes scaling and root planing.

Jedna litera, dwa różne czasowniki. To plane znaczy wygładzać powierzchnię, jak stolarz struga deskę — dokładnie to robi się z powierzchnią korzenia. To plan znaczy planować. Zabieg to więc scaling and root planing z jednym n, a treatment planning z dwoma. Autokorekta nie zareaguje, bo oba wyrazy istnieją.

Błędnie The radiograph shows gingiva inflammation and bone loss.
Poprawnie The radiograph shows gingival inflammation and bone loss.

Gingiva to rzeczownik, a gingival przymiotnik; przed innym rzeczownikiem angielski wymaga przymiotnika: gingival inflammation, gingival margin, gingival recession. Forma gingiva inflammation jest niegramatyczna. Łacińska liczba mnoga to gingivae. Ten sam wzór dotyczy periodontium i periodontal, apex i apical.

Błędnie The gum grew over the crown margin on the upper left.
Poprawnie There is gingival overgrowth at the crown margin on the upper left.

Zrozumiałe, ale potoczne; w dokumentacji ustalenia zapisuje się rzeczownikowo. Poprawnie: gingival overgrowth, gingival enlargement albo gingival hyperplasia. Następnie podaje się przyczynę: drug-induced gingival enlargement przy fenytoinie, cyklosporynie lub blokerach kanału wapniowego, albo reakcję na overhang. Leczenie to gingivectomy lub gingivoplasty.

Błędnie The pocket measures 5 mm, so there is 5 mm of attachment loss.
Poprawnie The pocket measures 5 mm with 2 mm of recession, so there is 7 mm of attachment loss.

To dwie różne miary, a ich mylenie zniekształca rozpoznanie. Probing depth mierzy się od gingival margin do dna kieszonki, ale brzeg dziąsła się przemieszcza. Clinical attachment level odnosi się do stałego punktu — cementoenamel junction. Wzór: utrata przyczepu równa się głębokość kieszonki plus recession. Kieszonka 5 mm przy 2 mm recesji to zatem 7 mm utraty przyczepu.

O tym zestawie

Cztery pary, które decydują o rozpoznaniu

Periodontologia opiera się na rozróżnieniach:

  • Gingivitis wobec periodontitis: w zapaleniu dziąseł zmieniona jest tylko dziąsło i proces jest odwracalny; w periodontitis dochodzi do utraty przyczepu i kości, i to już nie wraca
  • Plaque wobec calculus: biofilm bakteryjny wobec złogu zmineralizowanego. Tartar to potoczny synonim calculus
  • Supragingival wobec subgingival calculus: nad i pod brzegiem dziąsła, usuwane innymi narzędziami
  • True pocket wobec pseudopocket: kieszonka rzeczywista oznacza utratę przyczepu, pozorna to tylko przerośnięte dziąsło. Zgłębnik pokazuje to samo, znaczenie przeciwne

Probing depth i attachment loss to dwa różne pomiary

Najważniejsza para. Probing depth liczy się od brzegu dziąsła do dna kieszonki. Clinical attachment level mierzy się od granicy szkliwno-cementowej, czyli od punktu stałego. Przy recesji głębokość może wyglądać niewinnie, a attachment loss być znaczna.

Pozostała część karty:

  • bleeding on probing — kluczowy objaw aktywności
  • suppuration — wyciek treści ropnej z kieszonki
  • mobility grade — stopień rozchwiania
  • furcation involvement — zajęcie furkacji
  • gingival index, plaque index, bleeding index
  • horizontal i vertical bone loss, angular defect, infrabony defect

Niechirurgicznie: trzy nazwy jednej wizyty

Scaling usuwa złogi, root planing wygładza powierzchnię korzenia, a razem zapisuje się je jako scaling and root planing. Pacjentowi tłumaczy się to samo jako deep cleaning.

Obok: subgingival debridement, full-mouth disinfection, local antimicrobial. Każda seria kończy się re-evaluation — ponowną oceną po kilku tygodniach, przed jakąkolwiek decyzją o zabiegu.

Chirurgia dziąseł: dostęp, wycięcie, przeszczep

Zabiegi porządkuje cel:

  • dostęp do korzenia: flap surgery, open flap debridement
  • usunięcie nadmiaru tkanki: gingivectomy, gingivoplasty
  • odsłonięcie większej części zęba: crown lengthening
  • pokrycie recesji: gum graft, connective tissue graft, free gingival graft, pedicle graft, root coverage
  • odbudowa tkanki: guided tissue regeneration

Potem faza bezterminowa: periodontal maintenance i supportive periodontal therapy to dwie nazwy tego samego, recall visit to sama wizyta, a splinting stabilizuje rozchwiane zęby.

Paradontoza, kamień, kieszonka: pułapki polskiego

  • Paradontoza nie istnieje w angielskiej nomenklaturze — periodontosis wyszło z użycia, mówi się periodontitis
  • Periodontitis bez określenia znaczy chorobę przyzębia; postać okołowierzchołkowa wymaga periapical periodontitis
  • Kamień nazębny to calculus w karcie i tartar w rozmowie
  • Głębokość sondowania to probing depth, a utrata przyczepu attachment loss
  • Kiretaż rozkłada się po angielsku na scaling, root planing i subgingival debridement
  • Recesja dziąsła to gingival recession; odsłonięty korzeń to exposed root

Najczęściej zadawane pytania

Calculus w rejestrze klinicznym, tartar potocznie. Wariant dental stone istnieje, ale oznacza gips do odlewania modeli, więc kalka z polskiego prowadzi wprost do błędu. Rozróżnia się supragingival i subgingival calculus; miękki poprzednik to plaque, czyli biofilm.

Root planing, z jednym n. To plane znaczy wygładzać powierzchnię, jak struganie drewna; to plan znaczy planować, stąd treatment planning z dwoma n. Obie pisownie to istniejące wyrazy, więc autokorekta nigdy nie zgłosi błędu.

Probing depth mierzy się od gingival margin do dna kieszonki, ale ten brzeg się przemieszcza. Clinical attachment level liczy się od stałego punktu, cementoenamel junction, i dlatego oddaje rzeczywiste zniszczenie. Wzór: utrata przyczepu równa się głębokość plus recession.

To krwawienie przy zgłębnikowaniu, oznaka czynnego zapalenia. Jego największa wartość jest negatywna: miejsca, które nigdy nie krwawią, zwykle pozostają stabilne. Zapisuje się je razem z probing depth, recession, mobility grade i furcation involvement w periodontal charting.

Periodontist to specjalista, periodontics albo periodontology to dziedzina, periodontal to przymiotnik, a periodontium to tkanki otaczające ząb. Uwaga na przedrostek perio-, nigdy paro-. Wizyty podtrzymujące to periodontal maintenance lub supportive periodontal therapy.

Gingival overgrowth, także gingival enlargement albo hyperplasia. Najczęstsza przyczyna ogólna to drug-induced gingival enlargement przy fenytoinie, cyklosporynie lub blokerach kanału wapniowego; miejscowo bywa reakcją na płytkę albo overhang. Leczenie to gingivectomy lub gingivoplasty.

To zajęcie furcation, czyli miejsca rozwidlenia korzeni zęba wielokorzeniowego, przez utratę kości. Znacząco pogarsza rokowanie, bo obszaru nie da się skutecznie oczyścić. Stopień ocenia się według poziomej penetracji zgłębnika. Anatomicznie mówi się o bifurcation i trifurcation.

Ucz się słówek skuteczniej w aplikacji

Powtórki w odstępach czasu, inteligentne treningi i śledzenie postępów.
Pobierz OneMoreWord i zapamiętuj słówka na zawsze

App Store Google Play

Podobne listy

Budowa jamy ustnej po angielsku

Budowa zęba po angielsku

Rodzaje zębów po angielsku

Objawy stomatologiczne po angielsku

Choroby zębów po angielsku