Leczenie kanałowe po angielsku: od komory dostępu do obturacji

Root canal oznacza po angielsku dwie rzeczy: kanał korzeniowy i samo leczenie prowadzone w nim. The root canal is curved to anatomia, I need a root canal to zabieg. Rozróżnia je wyłącznie kontekst i do tej dwuznaczności trzeba się najpierw przyzwyczaić.

Lista zawiera 70 terminów: nazwy zabiegu, przebieg od dostępu do obturacji, techniki wypełniania kanału, powikłania, leczenie powtórne i endodoncję chirurgiczną.

Dla kogo

  • Studentów — endodoncja po angielsku, od długości roboczej do technik obturacji
  • Lekarzy — protokoły, instrukcje narzędzi i artykuły
  • Pacjentów — zrozumieć, co proponuje się za granicą

Lista słówek do nauki

Pobierz PDF
Słowo Tłumaczenie
root canal treatment ruːt kəˈnæl ˈtriːtmənt leczenie kanałowe
endodontic treatment ˌendəˈdɒntɪk ˈtriːtmənt leczenie endodontyczne
endodontics ˌendəˈdɒntɪks endodoncja
endodontist ˌendəˈdɒntɪst endodonta
pulpectomy pʌlˈpektəmi pulpektomia
pulpotomy pʌlˈpɒtəmi pulpotomia
partial pulpotomy ˈpɑːʃəl pʌlˈpɒtəmi pulpotomia częściowa
pulp capping pʌlp ˈkæpɪŋ przykrycie miazgi
direct pulp capping dɪˈrekt pʌlp ˈkæpɪŋ bezpośrednie przykrycie miazgi
indirect pulp capping ˌɪndɪˈrekt pʌlp ˈkæpɪŋ pośrednie przykrycie miazgi
apexification əˌpeksɪfɪˈkeɪʃən apeksyfikacja
apexogenesis əˌpeksəˈdʒenəsɪs apeksogeneza
regenerative endodontics rɪˈdʒenərətɪv ˌendəˈdɒntɪks endodoncja regeneracyjna
root canal retreatment ruːt kəˈnæl riːˈtriːtmənt powtórne leczenie kanałowe
surgical endodontics ˈsɜːdʒɪkəl ˌendəˈdɒntɪks endodoncja chirurgiczna
apicoectomy ˌeɪpɪkəʊˈektəmi resekcja wierzchołka korzenia
root-end resection ˈruːt end rɪˈsekʃən odcięcie wierzchołka korzenia
root-end filling ˈruːt end ˈfɪlɪŋ wypełnienie wsteczne
hemisection ˌhemɪˈsekʃən hemisekcja
root amputation ruːt ˌæmpjʊˈteɪʃən amputacja korzenia
intentional replantation ɪnˈtenʃənəl ˌriːplɑːnˈteɪʃən zamierzona replantacja
access cavity ˈækses ˈkævəti komora dostępu
canal orifice kəˈnæl ˈɒrɪfɪs ujście kanału
canal negotiation kəˈnæl nɪˌɡəʊʃiˈeɪʃən udrożnienie kanału
glide path ɡlaɪd pɑːθ ścieżka poślizgu
working length ˈwɜːkɪŋ leŋθ długość robocza
working length determination ˈwɜːkɪŋ leŋθ dɪˌtɜːmɪˈneɪʃən wyznaczanie długości roboczej
canal preparation kəˈnæl ˌprepəˈreɪʃən opracowanie kanału
cleaning and shaping ˈkliːnɪŋ ənd ˈʃeɪpɪŋ oczyszczanie i kształtowanie kanału
instrumentation ˌɪnstrʊmenˈteɪʃən opracowanie narzędziowe
crown-down technique ˈkraʊn daʊn tekˈniːk technika crown-down
step-back technique ˈstep bæk tekˈniːk technika step-back
patency ˈpeɪtənsi drożność kanału
apical stop ˈeɪpɪkəl stɒp stop apikalny
apical constriction ˈeɪpɪkəl kənˈstrɪkʃən zwężenie wierzchołkowe
master apical file ˈmɑːstər ˈeɪpɪkəl faɪl pilnik główny
irrigation ˌɪrɪˈɡeɪʃən płukanie kanału
irrigant ˈɪrɪɡənt płyn płuczący
ultrasonic activation ˌʌltrəˈsɒnɪk ˌæktɪˈveɪʃən aktywacja ultradźwiękowa
canal drying kəˈnæl ˈdraɪɪŋ osuszanie kanału
rubber dam isolation ˈrʌbə dæm ˌaɪsəˈleɪʃən izolacja koferdamem
obturation ˌɒbtjʊˈreɪʃən wypełnianie kanału
lateral condensation ˈlætərəl ˌkɒndenˈseɪʃən kondensacja boczna
vertical condensation ˈvɜːtɪkəl ˌkɒndenˈseɪʃən kondensacja pionowa
warm vertical compaction wɔːm ˈvɜːtɪkəl kəmˈpækʃən kondensacja pionowa na ciepło
single cone technique ˈsɪŋɡəl kəʊn tekˈniːk technika pojedynczego ćwieka
carrier-based obturation ˈkæriə beɪst ˌɒbtjʊˈreɪʃən obturacja na nośniku
master cone ˈmɑːstə kəʊn ćwiek główny
accessory cone əkˈsesəri kəʊn ćwiek dodatkowy
coronal seal kəˈrəʊnəl siːl szczelność koronowa
temporary restoration ˈtempərəri ˌrestəˈreɪʃən odbudowa tymczasowa
post space pəʊst speɪs łoże pod wkład
fibre post ˈfaɪbə pəʊst wkład z włókna szklanego
core build-up kɔː ˈbɪld ʌp odbudowa zrębu
post and core pəʊst ənd kɔː wkład koronowo-korzeniowy
flare-up ˈfleər ʌp zaostrzenie po zabiegu
inter-appointment pain ˌɪntər əˈpɔɪntmənt peɪn ból między wizytami
root perforation ruːt ˌpɜːfəˈreɪʃən perforacja korzenia
ledge formation ledʒ fɔːˈmeɪʃən powstanie stopnia
zipping ˈzɪpɪŋ zipping
canal transportation kəˈnæl ˌtrænspɔːˈteɪʃən transportacja kanału
separated instrument ˈsepəreɪtɪd ˈɪnstrʊmənt złamane narzędzie w kanale
instrument fracture ˈɪnstrʊmənt ˈfræktʃə złamanie narzędzia
overfilling ˌəʊvəˈfɪlɪŋ przepełnienie kanału
underfilling ˌʌndəˈfɪlɪŋ niedopełnienie kanału
missed canal mɪst kəˈnæl przeoczony kanał
vertical root fracture ˈvɜːtɪkəl ruːt ˈfræktʃə pionowe złamanie korzenia
persistent infection pəˈsɪstənt ɪnˈfekʃən przetrwałe zakażenie
periapical healing ˌperiˈæpɪkəl ˈhiːlɪŋ gojenie okołowierzchołkowe
follow-up radiograph ˈfɒləʊ ʌp ˈreɪdiəʊɡrɑːf zdjęcie kontrolne

Przydatne zwroty

Kliknij ikonę, żeby usłyszeć wymowę

Zdanie Tłumaczenie
You need root canal treatment. Potrzebne jest leczenie kanałowe.
The nerve inside the tooth has died. Nerw w zębie obumarł.
Will I need more than one visit? Czy potrzebna będzie więcej niż jedna wizyta?
Usually two appointments, about a week apart. Zwykle dwie wizyty w odstępie mniej więcej tygodnia.
I'm putting a rubber dam on to keep the tooth dry. Zakładam koferdam, żeby ząb był suchy.
The tooth will be numb, you shouldn't feel anything. Ząb będzie znieczulony, nie powinno nic boleć.
I'm cleaning out the canals now. Teraz oczyszczam kanały.
We'll put a temporary filling in today. Dziś założymy tymczasowe wypełnienie.
Don't chew on that side until the tooth is finished. Nie gryź na tej stronie, dopóki ząb nie będzie wyleczony.
The tooth may be tender for a couple of days. Ząb może być tkliwy przez kilka dni.
After root canal treatment the tooth becomes brittle. Po leczeniu kanałowym ząb staje się kruchy.
It will need a crown to protect it. Trzeba go będzie zabezpieczyć koroną.
Is it better to save the tooth or take it out? Lepiej ratować ząb czy go usunąć?
Come back in six months so we can check the healing on an X-ray. Proszę wrócić za pół roku, sprawdzimy gojenie na zdjęciu RTG.

Leczenie kanałowe: czy boli i ile wizyt potrzeba?

Kliknij ikonę głośnika, żeby usłyszeć cały dialog

Pacjent
My dentist said this tooth needs root canal treatment. Is there any alternative?
Mój dentysta powiedział, że ten ząb wymaga leczenia kanałowego. Czy jest jakaś alternatywa?
Dentysta
The alternative is extraction. The pulp is already infected, so it will not heal on its own.
Alternatywą jest usunięcie zęba. Miazga jest już zakażona i sama się nie zagoi.
Pacjent
Everyone says root canals are painful.
Wszyscy mówią, że leczenie kanałowe boli.
Dentysta
The pain you have now comes from the inflamed pulp. Under anesthesia the treatment itself is usually comfortable.
Ból, który jest teraz, bierze się z zapalnej miazgi. W znieczuleniu samo leczenie zwykle przebiega spokojnie.
Pacjent
What happens during the appointment?
Co dzieje się podczas wizyty?
Dentysta
I isolate the tooth with rubber dam isolation, open an access cavity, and clean the canals.
Izoluję ząb koferdamem, otwieram ubytek dostępu i oczyszczam kanały.
Pacjent
How do you know how deep to go?
Skąd wiadomo, jak głęboko sięgać?
Dentysta
An apex locator measures the working length electronically, and I confirm it on a radiograph.
Endometr mierzy długość roboczą elektronicznie, a ja potwierdzam ją na zdjęciu.
Pacjent
And then it is filled?
A potem kanał się wypełnia?
Dentysta
After cleaning and shaping and thorough irrigation, yes — obturation with gutta-percha and a sealer.
Tak, po opracowaniu i dokładnym płukaniu — wypełnienie gutaperką z uszczelniaczem.
Pacjent
Is it done in one visit?
Czy robi się to podczas jednej wizyty?
Dentysta
This one I would do in two. I'll place a temporary restoration in between.
Ten ząb leczyłbym na dwie wizyty. W międzyczasie założę wypełnienie tymczasowe.
Pacjent
Will it hurt between the appointments?
Czy między wizytami będzie bolało?
Dentysta
Some inter-appointment pain is normal for a day or two. A flare-up is uncommon, but call if the swelling increases.
Ból między wizytami przez dzień lub dwa jest normalny. Zaostrzenie zdarza się rzadko, ale proszę dzwonić, jeśli obrzęk narasta.
Pacjent
Does the tooth need a crown afterwards?
Czy ząb będzie potem potrzebował korony?
Dentysta
A back tooth almost always does. A root-treated molar is brittle, and a crown protects it from fracture.
Przy zębie bocznym prawie zawsze. Ząb po leczeniu kanałowym jest kruchy, a korona chroni go przed złamaniem.
Pacjent
What if the treatment doesn't work?
A jeśli leczenie się nie powiedzie?
Dentysta
Then we consider root canal retreatment, or an apicoectomy. With a good coronal seal, though, success rates are high.
Wtedy rozważamy powtórne leczenie kanałowe albo resekcję wierzchołka korzenia. Przy dobrym szczelnym wypełnieniu skuteczność jest jednak wysoka.

Częste błędy

Unikaj tych częstych błędów

Błędnie The mesial root channel was difficult to negotiate.
Poprawnie The mesial root canal was difficult to negotiate.

Przestrzeń wewnątrz korzenia to canal: root canal, canal orifice, canal preparation, accessory canal. Channel w angielskim istnieje, ale oznacza kanał telewizyjny, cieśninę albo rowek i nigdy nie odnosi się do endodoncji. Polski „kanał” obejmuje oba znaczenia, stąd pomyłka.

Błędnie The upper incisor was devitalized last year.
Poprawnie The upper incisor was root treated last year and is now non-vital.

„Dewitalizacja” nie ma bezpośredniego odpowiednika. Po angielsku zabieg to root canal treatment albo endodontic treatment, w formie czasownikowej root treated lub root filled. Ząb jest potem non-vital, potocznie dead. Angielskie devitalization odnosi się historycznie do zatrucia miazgi arszenikiem — metody dawno zarzuconej.

Błędnie I had three root canals last month, all in the same molar.
Poprawnie I had one root canal treatment last month on a molar with three canals.

Root canal oznacza zarazem strukturę anatomiczną i potocznie sam zabieg, co myli przy liczeniu. I had three root canals znaczy zwykle trzy leczone zęby. Górny pierwszy trzonowiec ma trzy do czterech kanałów, opracowywanych w jednym root canal treatment. W tekście używaj root canal treatment dla zabiegu, a canal dla anatomii.

Błędnie The next step is to sterilize the canals before filling them.
Poprawnie The next step is to disinfect the canal system before obturation.

Różnica jest merytoryczna, nie stylistyczna. Sterilization to całkowite zniszczenie drobnoustrojów i dotyczy narzędzi w autoclave. Systemu kanałowego nie da się wyjałowić in vivo — kanały boczne, cieśnie i kanaliki zębinowe pozostają niedostępne. Poprawny czasownik to disinfect, wraz z irrigation, sodium hypochlorite, EDTA i calcium hydroxide jako intracanal medicament.

Błędnie The file broke inside the canal and stayed there.
Poprawnie There was a separated instrument in the apical third of the canal.

W dokumentacji pisze się separated instrument albo instrument separation, rzadziej instrument fracture. The file broke brzmi potocznie, a w karcie czyta się jak przyznanie do błędu, podczas gdy separacja jest znanym powikłaniem opracowania maszynowego. Pełny wpis podaje poziom i postępowanie: retrieval, bypassed albo left in situ with the patient informed.

O tym zestawie

Jak ten zabieg naprawdę się nazywa

Cztery określenia jednego leczenia, i nie są równoważne:

  • root canal treatment — forma pełna i najczęstsza
  • endodontic treatment — synonim kliniczny
  • root canal samo — potocznie: I had a root canal last week
  • RCT jako skrót w dokumentacji brytyjskiej

Rzecz istotna: endodontics to dziedzina, nie zabieg. I had an endodontics nie istnieje, choć hiszpański i portugalski używają dokładnie takiej elipsy.

Specjalista to endodontist. Metody zachowujące miazgę mają własne nazwy: pulp capping (bezpośrednie i pośrednie), pulpotomy, partial pulpotomy, pulpectomy, a dla zębów niedojrzałych apexification i apexogenesis.

Przebieg leczenia kanałowego, krok po kroku

Połowa słownictwa układa się w kolejność wizyty:

  1. rubber dam isolation
  2. access cavity — otwarcie i odnalezienie canal orifice
  3. canal negotiation i glide path
  4. working length determination — z użyciem apex locator
  5. cleaning and shaping — techniki crown-down i step-back; punkty odniesienia apical stop, apical constriction, master apical file, patency
  6. irrigation — irrigant oraz ultrasonic activation
  7. canal drying
  8. obturation
  9. coronal seal i temporary restoration
  10. post space, fibre post, core build-up, post and core

Obturacja: cztery techniki

Obturation to wypełnienie kanału, a dróg jest kilka:

  • lateral condensation — master cone plus accessory cones, kondensowane bocznie
  • vertical condensation i warm vertical compaction — rozgrzana gutaperka
  • single cone technique — jeden ćwiek dopasowany do opracowania
  • carrier-based obturation — gutaperka na nośniku

Root canal filling też jest poprawne, ale protokoły i artykuły trzymają się obturation.

Kiedy leczenie się nie udaje

Powikłania mają własne nazwy i to one pojawiają się w skierowaniach:

  • flare-up i inter-appointment pain
  • root perforation, ledge formation, zipping, canal transportation — błędy opracowania
  • separated instrument i instrument fracture — złamane narzędzie w kanale
  • overfilling i underfilling — przepełnienie i wypełnienie zbyt krótkie
  • missed canal — kanał nieodnaleziony, główna przyczyna niepowodzeń
  • vertical root fracture, persistent infection

Dalej dwie drogi: root canal retreatment bez zabiegu chirurgicznego albo surgical endodontics — apicoectomy z root-end resection i root-end filling. W skrajnych przypadkach hemisection, root amputation, intentional replantation. Wynik ocenia się po periapical healing na follow-up radiograph.

Kanał, wkład, resekcja: pułapki polskiego

  • Kanał to canal, nigdy channel
  • Wkład koronowo-korzeniowy to post and core; sam wkład to post, zwykle fibre post
  • Wypełnienie kanału to obturation albo root canal filling
  • Leczenie powtórne i „reendodoncja” to retreatment
  • Resekcja wierzchołka korzenia to apicoectomy lub root-end resection
  • Przepełnienie kanału to overfilling, nie overflow
  • Opracowanie kanału to cleaning and shaping albo canal preparation

Najczęściej zadawane pytania

Zawsze canal: root canal, canal orifice, canal preparation, accessory canal. Angielskie channel oznacza kanał telewizyjny, cieśninę albo rowek i w endodoncji nie występuje. Błąd bierze się stąd, że polski „kanał” obejmuje oba znaczenia.

Zabieg to root canal treatment albo endodontic treatment, w formie czasownikowej root treated lub root filled. Ząb jest potem non-vital. Angielskie devitalization odnosi się historycznie do zatrucia miazgi arszenikiem i dziś się go nie używa.

Obturation to wypełnienie oczyszczonego i opracowanego systemu kanałowego, końcowy etap leczenia. Materiałem jest gutta-percha w postaci master cone i accessory cones wraz z root canal sealer. Techniki: lateral condensation, warm vertical compaction, single cone technique. Równie ważny jest szczelny coronal seal.

To working length: odległość od punktu odniesienia do apical constriction, gdzie kończy się opracowanie i wypełnianie. Wyznacza się ją apex locator i potwierdza radiologicznie. Błąd prowadzi do overfilling albo underfilling, a utrata patency może ją skrócić.

Root canal retreatment jest niechirurgiczne: usuwa się dawne wypełnienie, kanały czyści i wypełnia ponownie. Apicoectomy, czyli root-end resection, jest zabiegiem chirurgicznym z płatem, resekcją wierzchołka i root-end filling. Chirurgię wybiera się, gdy dostęp ortograde jest zablokowany, na przykład przez post and core.

Bo jałowości w systemie kanałowym osiągnąć się nie da: kanały boczne, cieśnie i kanaliki zębinowe pozostają niedostępne. Sterilization dotyczy narzędzi w autoclave; kanały się disinfect — przez irrigation z sodium hypochlorite i EDTA, ultrasonic activation oraz calcium hydroxide jako intracanal medicament.

Separated instrument albo instrument separation, rzadziej instrument fracture. The file broke brzmi potocznie, a w dokumentacji czyta się jak przyznanie do winy, choć separacja to uznane powikłanie opracowania maszynowego. Wpis podaje poziom i postępowanie: retrieval, bypassed albo left in situ with the patient informed.

Ucz się słówek skuteczniej w aplikacji

Powtórki w odstępach czasu, inteligentne treningi i śledzenie postępów.
Pobierz OneMoreWord i zapamiętuj słówka na zawsze

App Store Google Play

Podobne listy

Budowa jamy ustnej po angielsku

Budowa zęba po angielsku

Rodzaje zębów po angielsku

Objawy stomatologiczne po angielsku

Choroby zębów po angielsku