Alergia po angielsku: objawy, alergeny i rozmowa z lekarzem

Słownictwo alergiczne to jeden z tych obszarów, w których nieznajomość właściwego słowa ma realne konsekwencje. Powiedzenie kelnerowi, że nie możesz jeść orzechów, opisanie reakcji anafilaktycznej ratownikowi, sprawdzenie, czy danie zawiera skorupiaki albo gluten — wszystko to wymaga precyzyjnego języka, którego kursy angielskiego zwykle nie obejmują.

Alergie dzielą się na kilka odrębnych typów, a każdy ma własne słownictwo: alergie pokarmowe, środowiskowe (katar sienny, kurz, sierść zwierząt), polekowe i kontaktowe. Słownictwo dotyczące twojego typu warto znać, zanim będzie potrzebne.

Co znajdziesz na tej stronie:

  • 50+ słów — alergeny, objawy, reakcje i leczenie z transkrypcją
  • 12 zwrotów — w restauracji, u lekarza, w sytuacji nagłej i w aptece
  • Dialog z pierwszej wizyty u lekarza rodzinnego w sprawie alergii — z tłumaczeniem i uwagami
  • Typowe błędy — allergic czy allergy, „I have allergy” zamiast „I am allergic to”, wymowa słowa anaphylaxis
  • FAQ — jak zgłosić alergię pokarmową w restauracji, czym jest EpiPen, jak opisać anafilaksję

Lista słówek do nauki

Pobierz PDF
Słowo Tłumaczenie
allergy /ˈælədʒi/ alergia
allergen /ˈælədʒən/ alergen
allergic /əˈlɜːdʒɪk/ uczulony
anaphylaxis /ˌænəfɪˈlæksɪs/ anafilaksja
anaphylactic shock /ˌænəfɪˈlæktɪk ʃɒk/ wstrząs anafilaktyczny
immune system /ɪˈmjuːn ˈsɪstəm/ układ odpornościowy
immune response /ɪˈmjuːn rɪˈspɒns/ odpowiedź immunologiczna
antibody /ˈæntɪˌbɒdi/ przeciwciało
IgE /ˌaɪ dʒiː ˈiː/ immunoglobulina E
histamine /ˈhɪstəmiːn/ histamina
antihistamine /ˌæntiˈhɪstəmiːn/ lek przeciwhistaminowy
epinephrine /ˌepɪˈnefrɪn/ epinefryna
adrenaline /əˈdrenəlɪn/ adrenalina
EpiPen /ˈepɪpen/ ampułkostrzykawka z adrenaliną
auto-injector /ˈɔːtəʊ ɪnˈdʒektə/ automatyczny wstrzykiwacz
corticosteroid /ˌkɔːtɪkəʊˈstɪərɔɪd/ kortykosteroid
steroid /ˈstɪərɔɪd/ steryd
hay fever /ˈheɪ ˌfiːvə/ katar sienny
pollen /ˈpɒlən/ pyłki
dust mite /dʌst maɪt/ roztocz kurzu domowego
pet dander /pet ˈdændə/ sierść i naskórek zwierząt
mould /məʊld/ pleśń
nut allergy /nʌt ˈælədʒi/ alergia na orzechy
peanut /ˈpiːnʌt/ orzeszek ziemny
tree nut /triː nʌt/ orzech z drzew
shellfish /ˈʃelˌfɪʃ/ skorupiaki i mięczaki
crustacean /krʌˈsteɪʃən/ skorupiak
gluten /ˈɡluːtən/ gluten
dairy /ˈdeəri/ nabiał
lactose intolerance /ˈlæktəʊz ɪnˈtɒlərəns/ nietolerancja laktozy
food intolerance /fuːd ɪnˈtɒlərəns/ nietolerancja pokarmowa
cross-contamination /krɒs kənˌtæmɪˈneɪʃən/ zanieczyszczenie krzyżowe
sneezing /ˈsniːzɪŋ/ kichanie
itching /ˈɪtʃɪŋ/ świąd
hives /haɪvz/ pokrzywka
urticaria /ˌɜːtɪˈkeəriə/ pokrzywka (med.)
rash /ræʃ/ wysypka
swelling /ˈswelɪŋ/ obrzęk
oedema /ɪˈdiːmə/ obrzęk (med.)
angioedema /ˌændʒiəʊɪˈdiːmə/ obrzęk naczynioruchowy
runny nose /ˈrʌni nəʊz/ katar
watery eyes /ˈwɔːtəri aɪz/ łzawiące oczy
wheezing /ˈwiːzɪŋ/ świszczący oddech
shortness of breath /ˈʃɔːtnəs əv breθ/ duszność
eczema /ˈeksɪmə/ wyprysk
asthma /ˈæsmə/ astma
skin prick test /skɪn prɪk test/ testy skórne
blood test /blʌd test/ badanie krwi
patch test /pætʃ test/ próba uczuleniowa
immunotherapy /ˌɪmjuːnəʊˈθerəpi/ immunoterapia
desensitisation /ˌdiːˌsensɪtaɪˈzeɪʃən/ odczulanie
nasal spray /ˈneɪzəl spreɪ/ aerozol do nosa
eye drops /aɪ drɒps/ krople do oczu
trigger /ˈtrɪɡə/ czynnik wyzwalający
reaction /riˈækʃən/ reakcja
severe /sɪˈvɪə/ dotkliwy
mild /maɪld/ łagodny

Przydatne zwroty

Kliknij ikonę, żeby usłyszeć wymowę

Zdanie Tłumaczenie
I am allergic to peanuts. Jestem uczulony na orzeszki ziemne.
Does this dish contain any nuts or nut traces? Czy to danie zawiera orzechy lub ich śladowe ilości?
My allergy is life-threatening — please inform the kitchen. Moja alergia zagraża życiu — proszę uprzedzić kuchnię.
Could I see the allergen menu, please? Czy mogę zobaczyć kartę z informacją o alergenach?
I need an antihistamine — do you have anything without a prescription? Potrzebuję leku przeciwhistaminowego — mają państwo coś bez recepty?
I carry an EpiPen in case of anaphylaxis. Noszę przy sobie EpiPen na wypadek anafilaksji.
She is having an anaphylactic reaction — call an ambulance immediately! Ona ma reakcję anafilaktyczną — proszę natychmiast wezwać karetkę!
I have hay fever — my eyes are itchy and I keep sneezing. Mam katar sienny — swędzą mnie oczy i ciągle kicham.
I have come out in hives — it started about an hour ago. Wyszła mi pokrzywka — zaczęło się jakąś godzinę temu.
I would like allergy testing — can you refer me to a specialist? Chciałbym zrobić testy alergiczne — może mnie pan skierować do specjalisty?
My throat is swelling and I am finding it hard to breathe. Puchnie mi gardło i trudno mi oddychać.
I had a severe reaction last time — I need to carry an auto-injector. Ostatnim razem miałem ciężką reakcję — muszę nosić przy sobie wstrzykiwacz.
Is there any shellfish or fish sauce in this dish? Czy w tym daniu są owoce morza albo sos rybny?
Could you use separate utensils to avoid cross-contamination? Czy mogliby państwo użyć osobnych przyborów, żeby uniknąć zanieczyszczenia krzyżowego?

U lekarza rodzinnego: diagnostyka alergii

Kliknij ikonę głośnika, żeby usłyszeć cały dialog

Doctor
Good morning. What brings you in today?
Dzień dobry. Co pana do nas sprowadza?
Pacjent
I think I may have developed a food allergy. Last week after eating at a Thai restaurant, I came out in hives and my throat felt tight.
Chyba rozwinęła mi się alergia pokarmowa. W zeszłym tygodniu, po posiłku w tajskiej restauracji, wyszła mi pokrzywka i poczułem ucisk w gardle.
Doctor
That does sound like an allergic reaction. Can you describe the hives — were they raised, red welts? And did you have any difficulty breathing?
To rzeczywiście brzmi jak reakcja alergiczna. Czy może pan opisać tę pokrzywkę — czy były to wypukłe, czerwone bąble? I czy miał pan trudności z oddychaniem?
Pacjent
Yes, exactly — raised, very itchy welts on my arms and chest. I was wheezing slightly but it passed after about thirty minutes. I was scared it was anaphylaxis.
Tak, dokładnie — wypukłe, bardzo swędzące bąble na ramionach i klatce piersiowej. Trochę świszczałem przy oddychaniu, ale minęło po jakichś trzydziestu minutach. Bałem się, że to anafilaksja.
Doctor
It was a moderate reaction rather than full anaphylaxis — anaphylaxis typically involves a severe drop in blood pressure and loss of consciousness. Do you have a history of allergies?
To była reakcja umiarkowana, a nie pełna anafilaksja — przy anafilaksji dochodzi zwykle do gwałtownego spadku ciśnienia i utraty przytomności. Czy miewał pan wcześniej alergie?
Pacjent
Yes, I have hay fever every spring — runny nose, watery eyes, lots of sneezing. I take antihistamines for it. But I have never had a reaction to food before.
Tak, co wiosnę mam katar sienny — cieknie mi z nosa, łzawią oczy, dużo kicham. Biorę na to leki przeciwhistaminowe. Ale na jedzenie nigdy wcześniej nie zareagowałem.
Doctor
Thai food is often made with peanuts, tree nuts, and shellfish — all common allergens. Do you know which dish you ate and whether it contained any of these?
Kuchnia tajska często zawiera orzeszki ziemne, orzechy z drzew i owoce morza — wszystko to częste alergeny. Wie pan, jakie danie pan jadł i czy było w nim coś z tych rzeczy?
Pacjent
I had a satay with peanut sauce. Could peanuts be the trigger?
Jadłem satay z sosem orzechowym. Czy to mogły być orzeszki ziemne?
Doctor
That is very likely. Peanut allergy is one of the most common food allergies and it can develop in adulthood. I would like to refer you for a skin prick test to confirm the allergen.
To bardzo prawdopodobne. Alergia na orzeszki ziemne jest jedną z najczęstszych alergii pokarmowych i może się ujawnić w wieku dorosłym. Chciałbym skierować pana na testy skórne, żeby potwierdzić alergen.
Pacjent
How does a skin prick test work?
Na czym polegają testy skórne?
Doctor
A small amount of allergen extract is placed on your forearm and the skin is pricked through it. If you are allergic, you will develop a small raised wheal at that spot within fifteen minutes. It is safe and painless.
Na przedramię nanosi się niewielką ilość wyciągu z alergenu i nakłuwa przez nią skórę. Jeśli jest pan uczulony, w ciągu piętnastu minut w tym miejscu pojawi się mały bąbel. To badanie bezpieczne i bezbolesne.
Pacjent
What should I do in the meantime? I am worried about eating out.
A co mam robić w międzyczasie? Martwię się o jedzenie na mieście.
Doctor
Avoid peanuts and peanut-containing foods until we have confirmation. Always tell the restaurant about your allergy and ask to see the allergen menu. I will also prescribe you an antihistamine and an auto-injector to carry as a precaution.
Proszę unikać orzeszków ziemnych i produktów je zawierających, dopóki nie mamy potwierdzenia. Zawsze informujcie restaurację o alergii i proście o kartę alergenów. Przepiszę też panu lek przeciwhistaminowy oraz wstrzykiwacz do noszenia przy sobie na wszelki wypadek.
Pacjent
I have never used an auto-injector before. How do I know when to use it?
Nigdy wcześniej nie używałem wstrzykiwacza. Skąd mam wiedzieć, kiedy go użyć?
Doctor
Use it if you develop throat swelling, difficulty breathing, or feel faint after exposure. Inject into the outer thigh, call an ambulance immediately, and use a second dose if symptoms return. I will give you a written action plan.
Proszę go użyć, jeśli po kontakcie z alergenem pojawi się obrzęk gardła, trudności z oddychaniem albo uczucie słabości. Wstrzyknąć w zewnętrzną część uda, natychmiast wezwać karetkę, a przy nawrocie objawów podać drugą dawkę. Dam panu pisemny plan postępowania.
Pacjent
Thank you — that is very reassuring. When will I get the appointment for the skin prick test?
Dziękuję — to bardzo uspokajające. Kiedy dostanę termin na testy skórne?

Częste błędy

Unikaj tych częstych błędów

Błędnie I have allergy to peanuts.
Poprawnie I am allergic to peanuts. / I have a peanut allergy.

Polskie „mam alergię na orzeszki” prowadzi wprost do I have allergy, ale po angielsku „allergy” jest rzeczownikiem policzalnym i wymaga przedimka: I have a peanut allergy. Jeszcze naturalniej brzmi forma przymiotnikowa: I am allergic to peanuts — i tej właśnie użyjesz w dziewięciu przypadkach na dziesięć, także w restauracji i u lekarza.

Błędnie I am allergic on cats.
Poprawnie I am allergic to cats.

To najczystszy przykład kalki z polskiego: mówimy „uczulony na koty”, a „na” najczęściej tłumaczymy jako on. Angielski przymiotnik „allergic” łączy się wyłącznie z przyimkiem to, bez wyjątków: allergic to pollen, allergic to latex, allergic to aspirin. Zapamiętaj całą konstrukcję jako blok — „allergic to” — a nie jako dwa osobne słowa.

Błędnie anaphylaxis — stressed on second syllable: 'a-NA-phy-laxis'
Poprawnie anaphylaxis — /ˌænəfɪˈlæksɪs/ — stressed on third syllable: 'a-na-phy-LAK-sis'

Polskie „anafilaksja” ma akcent na przedostatniej sylabie (ana-fi-LAK-sja), więc odruchowo przenosimy go w złe miejsce. Angielska transkrypcja to /ˌænəfɪˈlæksɪs/ — akcent główny pada na sylabę -LAK-: an-a-phi-LAK-sis. Przymiotnik „anaphylactic” akcentujemy analogicznie: an-a-phi-LAK-tic. W sytuacji nagłej to słowo musi być zrozumiane od razu, więc warto je przećwiczyć na głos.

Błędnie I ate some aliments that triggered my reaction.
Poprawnie I ate some food / some ingredients that triggered my reaction.

Tu polski podpowiada podwójnie źle. „Aliment” w angielskim to archaiczny termin prawny oznaczający świadczenie na utrzymanie — bliski polskim alimentom, a nie jedzeniu. Współcześnie nikt nie używa go w znaczeniu „pokarm”. Powiedz po prostu food albo, jeśli chodzi o konkretne składniki, ingredients.

Błędnie The hive on my arm is very itchy.
Poprawnie The hives on my arm are very itchy. / I have hives on my arm.

Po polsku „pokrzywka” jest rzeczownikiem w liczbie pojedynczej, więc naturalnie powstaje the hive. Angielskie hives zachowuje się jak liczba mnoga i wymaga mnogiej zgody: hives are itchy, the hives have spread. Formy „a hive” w tym znaczeniu nie ma — „a hive” to ul. Pojedynczy bąbel to a welt albo a wheal.

O tym zestawie

Słownictwo alergiczne po angielsku: pełne kompendium

Typy alergii

Słowo allergy (l.mn. allergies) oznacza nadmierną reakcję układu odpornościowego na substancję zwykle nieszkodliwą. Przymiotnik to allergic: „I am allergic to penicillin.” Substancja wywołująca reakcję to allergen. Główne typy: food allergy, drug allergy (lub medication allergy), environmental allergy, contact allergy, insect allergy (użądlenia), latex allergy.

Najczęstszy błąd Polaka: „I have allergy”

Po polsku mówimy „mam alergię na orzechy”, więc naturalnie powstaje kalka „I have allergy to nuts”. To brzmi obco z dwóch powodów: brakuje przedimka i konstrukcja jest nietypowa. Naturalnie mówi się „I’m allergic to nuts” — z przymiotnikiem. Jeśli już rzeczownik, to z przedimkiem: „I have a nut allergy”. Uwaga też na dobór słów: polskie „uczulenie” i „alergia” to po angielsku jedno allergy, a „jestem uczulony” to zawsze I’m allergic, nigdy I’m sensitised.

Alergeny pokarmowe: kluczowe słownictwo

Angielski rozróżnia kategorie, które uczącym się często się mylą. Peanuts (orzeszki ziemne) to rośliny strączkowe, a nie prawdziwe orzechy — peanut allergy to co innego niż tree nut allergy. Tree nuts to migdały, orzechy włoskie, nerkowce, laskowe i pekan. Shellfish oznacza skorupiaki i mięczaki (krewetki, kraby, homary) i jest czymś innym niż fish (łosoś, dorsz, tuńczyk). Alergia na skorupiaki nie oznacza automatycznie alergii na ryby ani odwrotnie. Inne ważne alergeny: dairy (mleko i przetwory), eggs, wheat, soy, sesame, gluten (białko pszenicy, jęczmienia i żyta — istotne przy coeliac disease, czyli celiakii).

Uwaga: food intolerance (np. nietolerancja laktozy) to nie to samo co food allergy. Nietolerancja daje dolegliwości trawienne; prawdziwa alergia uruchamia reakcję immunologiczną, która może zagrażać życiu.

Alergeny środowiskowe

Hay fever to potoczna nazwa sezonowego alergicznego nieżytu nosa, czyli polskiego kataru siennego — uczulenia na pyłki. Wbrew nazwie nie ma tu ani siana, ani gorączki (temperatura nie rośnie). Czynniki: tree pollen (wiosna), grass pollen (lato), weed pollen (późne lato i jesień). Perennial allergic rhinitis to odmiana całoroczna, zwykle wywołana przez dust mites, pet dander albo mould spores. Asthma bywa wyzwalana lub nasilana przez alergeny.

Objawy

Łagodne i umiarkowane: sneezing, runny nose, nasal congestion, itchy eyes, watery eyes, itching, hives (pokrzywka), rash, eczema, swelling. Objawy ciężkie, wskazujące na anafilaksję: swollen throat lub swollen tongue, difficulty breathing, wheezing, chest tightness, drop in blood pressure, dizziness, loss of consciousness.

Anafilaksja

Anaphylaxis (/ˌænəfɪˈlæksɪs/) to ciężka, potencjalnie śmiertelna reakcja alergiczna obejmująca cały organizm. Może wystąpić w ciągu sekund lub minut od kontaktu z alergenem. Anaphylactic shock to stan, w którym ciśnienie krwi spada niebezpiecznie nisko. W sytuacji nagłej: „Call an ambulance — this person is having an anaphylactic reaction” albo „They need an EpiPen immediately.” Anafilaksja wymaga natychmiastowego podania epinephrine (czyli adrenaline) za pomocą auto-injector, np. EpiPen.

Leczenie i leki

Antihistamine — lek blokujący histaminę, dostępny w tabletkach, syropach, aerozolach do nosa i kroplach do oczu. Epinephrine / adrenaline — lek ratunkowy przy anafilaksji, podawany we wstrzyknięciu. EpiPen — nazwa handlowa, która stała się określeniem ogólnym. Corticosteroid — lek przeciwzapalny. Immunotherapy (odczulanie) — długotrwałe leczenie stopniowo zwiększanymi dawkami alergenu.

Najczęściej zadawane pytania

Najnaturalniejsza forma to „I am allergic to…” plus alergen: „I am allergic to peanuts”, „I am allergic to penicillin”. Kalka z polskiego „I have allergy to nuts” jest błędna — brakuje przedimka i konstrukcja brzmi obco. Jeśli chcesz użyć rzeczownika, powiedz: „I have a nut allergy”.

Food allergy to reakcja układu odpornościowego na konkretne białko. Nawet śladowa ilość alergenu może wywołać objawy od pokrzywki po anafilaksję i zagrażać życiu. Food intolerance (np. nietolerancja laktozy) to problem trawienny — nieprzyjemny, ale niegroźny dla życia.

Hay fever to potoczna angielska nazwa sezonowego alergicznego nieżytu nosa, czyli kataru siennego — uczulenia na pyłki. Mimo nazwy nie ma tu ani siana, ani gorączki. To nazwa historyczna, która się utrwaliła.

EpiPen to nazwa handlowa automatycznego wstrzykiwacza z adrenaliną — urządzenia z gotową dawką, używanego przy anafilaksji. Wstrzykuje się go w zewnętrzną część uda, także przez ubranie. W rozmowie: „I carry an EpiPen” albo „She needs her EpiPen now.”

Anaphylaxis to ciężka, potencjalnie śmiertelna reakcja alergiczna obejmująca wiele układów naraz: obrzęk gardła, duszność, spadek ciśnienia. Wymowa: /ˌænəfɪˈlæksɪs/ — akcent pada na sylabę „lak”. Polskie „anafilaksja” brzmi podobnie, ale akcent i samogłoski są inne.

Hives (pokrzywka, medycznie urticaria) to wypukłe, czerwone, bardzo swędzące bąble pojawiające się nagle, zwykle jako reakcja alergiczna; zwykle ustępują w ciągu godzin. Rash to ogólne słowo na wysypkę o dowolnej przyczynie. Eczema (wyprysk) to przewlekła, sucha i zaogniona skóra.

Mów wprost i konkretnie: „I have a severe peanut allergy — does this dish contain any peanuts or peanut oil?” Przy alergii zagrażającej życiu dodaj: „My allergy is life-threatening — please check with the kitchen.” Nie wystarczy powiedzieć „I don’t like nuts” — personel potraktuje to jako preferencję, nie zagrożenie.

Ucz się słówek skuteczniej w aplikacji

Powtórki w odstępach czasu, inteligentne treningi i śledzenie postępów.
Pobierz OneMoreWord i zapamiętuj słówka na zawsze

App Store Google Play

O aplikacji do angielskiego medycznego

Podobne listy

Części ciała po angielsku

Angielski u lekarza

Szpital po angielsku

Pierwsza pomoc po angielsku

Zdrowe odżywianie po angielsku